شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ١٦٦ - پرسيدن پيغامبر

اشارت در لغت به معنى نمودن چيزى است به دست و يا انگشت. و در اصطلاح در چنين موارد سخن گفتن به رمز است:

حافظ نُغُول: اين كلمه در مثنوى و ديوان شمس مكرر به كار رفته است. فرهنگ جهان گيرى و به نقل از آن لغت‌نامه آن را تفكّر، ژرف انديشيدن معنى كرده و همين بيت را شاهد آورده‌اند. نيكلسون هم اين معنى را پذيرفته است. مرحوم فروزانفر در بيت زير از ديوان شمس:

معنى نغولى را تعمق، ژرف انديشى بى‌اندازه نوشته است (فرهنگ نوا در لغات).

در برهان قاطع آمده است: نغول، ژرف و عمق (عميق) را گويند. در جاى ديگر از مثنوى به معنى ژرف است:

١٨٩٠/ ١ سر مست و خراب: از اين تركيب معنى لازم آن مقصود است، بى‌اراده و قصد، چنان كه مستان سخن گويند، چه زيد مست شوق حق بود.

بتاب: چنان كه پيداست «ب» به جاى «را» علامت مفعول صريح است «گريبانش را تاب داد».

گريبان تاب دادن: استعارت از توجه دادن، به خود آوردن، متوجه ساختن است.

در كشيدن: خاموش شدن، ايستادن.

گرم شدن اسب: به جولان در آمدن آن:

(فردوسى، لغت‌نامه)