شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٢١٤ - باز گشتن به حكايت زيد

نُورُكم ...: روشنى شما خاموش ساخت نور كافران را. مأخوذ است از حديث منقول از پيمبر ٦: «تَقُولُ النّارُ لِلْمُؤمِنِ جُزْ يا مُؤمِنُ فَقَدْ اطْفَأَ نُوُركَ لَهَبى-» آتش دوزخ گويد اى مؤمن بگذار كه نور تو شراره مرا خاموش ساخت» (احاديث مثنوى، ص ٥٢).

اطفاى: اطفاى را به صورت فعل و مصدر هر دو، در بيت توان خواند ليكن با توجه به حديث صورت فعلى مناسبتر است.

نور ابراهيم: مقصود نور ايمان اوست كه او را از نمرود نهراساند و در آتش نشست و خدا آتش را بر او گلستان كرد:

٥٤٧- ٥٤٦/ ١ اوستا: مقتدا، پيشوا.

عود: چوب.

راندن: به كار داشتن.

ماندن: از كار باز گرفتن.

هيزم: استعاره از پيروى هواى نفس و نافرمانى خدا.

آتش: استعارت از شهوت.

هيزم كشى: استعارت از بار شهوت و هواى نفس را به دوش كشيدن.

هيزم باز گرفتن: استعارت از هوا و شهوت را ترك گفتن.

گلگونه: سرخاب، وسيله زينت.

تقوى القلوب: مأخوذ است از قرآن كريم‌ «ذلِكَ وَ مَنْ يُعَظِّمْ شَعائِرَ اللَّهِ فَإِنَّها مِنْ تَقْوَى الْقُلُوبِ-» آرى و كسى كه بزرگ شمارد شعاير خدا را پس آن از پرهيزكارى دلهاست» (حج، ٣٢).