شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٢٣٨ - سؤال كردن آن كافر از على(ع) كه چون بر چون منى مظفر شدى شمشير را از دست چون انداختى

ب ٣٧٨٢- ٣٧٧٩ كاليوه: به معنى ديوانه، احمق، نادان. ليكن در اينجا به معنى ترسو است.

در اين بيتها مولانا از زبان هماورد على (ع) از استمالت كاينات مى‌پرسد، و از آن چه كه در دل زمين و درون كوهها متكون شود و آن معادن است كه گوهرها را پديد مى‌آورد و موجب پديد آمدن اين گوهر يكى علّت فاعلى است كه آن قوت طبيعى است ديگر علّت هيولانى كه زيبق و كبريت است و سوم علّت صورى است و آن از دوران افلاك و حركات ستارگان است پيرامون اركان چهارگانه (آتش، هوا، آب، و زمين). سپس علت تماميت يا علت غايى است كه منافع آدمى است از آن (رسائل اخوان الصفا، فصل تكوين معادن):

٧٠٦- ٧٠٥/ ٣ و نيز گويد:

٢٥٢- ٢٥١/ ٤ و نيز از قوه ناميه مى‌پرسد كه نباتات را پرورش دهد و ميوه‌ها را پخته گرداند. و قوت شهويه كه موجب پديد آمدن جرأت شود.

ب ٣٧٨٦- ٣٧٨٣