شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٢٦٣ - گفتن پيغامبر
از شربت وصل است:
|
پس معانى را چو اعيان حلقهاست |
رزاق حلق معنى هم خداست |
|
|
پس ز مه تا ماهى هيچ از خلق نيست |
كه به جذب مايه او را حلق نيست |
|
|
حلق جان از فكر تن خالى شود |
آن گهان روزيش اجلالى شود |
|
|
شرط تبديل مزاج آمد بدان |
كز مزاج بد بود مرگ بدان |
|
٤٣- ٤٠/ ٣ در حديقه همين معنى با بيانى ديگر آمده است:
|
جان نپرد به سوى معدن خويش |
تا نگردد پياده از تن خويش |
|
|
تا نيايد ز حس برون حيوان |
ره نيابد به مرتبه انسان |
|
|
پس چو انسان ز نفس ناطقه رست |
روح قدسى به جاى آن بنشست |
|
|
چون برون شد ز جان گوينده |
شد به جان فرشتگان زنده |
|
(سنايى، حديقه، ص ٧٢٤)
|
بس كن اى دون همّت كوته بنان |
تا كىات باشد حيات جان به نان |
|
|
ز آن ندارى ميوهاى مانندِ بيد |
كآبرو بُردى پى نانِ سپيد |
|
|
گر ندارد صبر زين نان جان حس |
كيميا را گير و زر گردان تو مس |
|
|
جامه شويى كرد خواهى اى فلان |
رو مگردان از محلّه گازران |
|
|
گر چه نان بشكست مر روزه تو را |
در شكسته بند پيچ و برتر آ |
|
ب ٣٨٨١- ٣٨٧٧ بنان: انگشت.
كوته بنان: كنايت از آن كه توانايى لازم ندارد، ناقص.
حيات: زندگى.
جان حس: جان حيوانى.
كيميا: مادهاى كه مىپنداشتند اگر بر مس يا فلزى ديگر مالند زر شود و در اينجا