شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ١٨٢ - متهم كردن غلامان و خواجه تاشان مر لقمان را كه آن ميوههاى ترونده كه مىآورديم او خورده است

اين عذاب نوعى رحمت است.

رگ چيزى را يافتن: شناختن آن را، به حقيقت آن پى بردن.

سر خر را سزد ...: چنان كه در مثالهاى عاميانه است «زخم سر سگ سگ مَكِه علاج» (ملا پريشان، امثال و حكم: زخم سر سگ را سگ درمان كند).

الْخَبيثاتُ لِلْخَبيثين: مأخوذ است از قرآن كريم (نور، ٢٦).

بابت: در خور.

ب ٣٦٠٧- ٣٦٠٥ جفت: همراه. هم نشين. «خواهى جفت بد كاران باش و خواهى جفت پاكيزگان».

در برخى نسخه‌ها به جاى جفت «راه» آمده است، و بهتر مى‌نمايد.

محو: نيست، نابود. خودى را از دست دادن.

مستعد: آماده، آماده پذيرفتن.

دور: جدا از حق.

خويش بينى: خود پسندى، به خدا توكل نكردن.

سجن: زندان. مأخوذ است از حديث «الدُّنيا سِجْنُ المُؤمِنِ وَ جَنَّةُ الكافِر-» دنيا دوزخ گرويدگان و بهشت كافران است» (احاديث مثنوى، ص ١١).

خَرِب: ويران. سجن خرب: مقصود دنياست.

وَ اسْجُدْ وَ اقْتَرِبْ: و سجده كن و نزديك شو (علق، ١٩).

در بيتهاى پيش با آوردن داستان لقمان و متهم شدن او و آشكار شدن حقيقت چنين نتيجه گرفت كه نتيجه تلبيسها و دروغ‌ها و تهمت زدنهاى ناروا در روز