مضامين نفيسه سهل خواهد بود. مؤيّد مطلوبست آنچه عالم جليل شيخ فَرَج الله حويزى رحمة الله عليه در كتاب شريف «إيجاز المقال» كه كتاب شريف پر فائده رجالى است، بعد از ذكر كتب زيادى تحت عنوان: كَلامٌ فيما جُهِلَ مُصَنِّفُه، گفته:

أمْثالُ هَذِهِ الْكُتُبِ لا يُعْتَمَدُ عَلَى نَقْلِها؛ لَكِنَّها مُؤَيِّدَةٌ لِغَيْرِها. وَ فيها فَوآئِدُ كَثيرةٌ فى غَيْرِ الاحْكامِ الشَّرْعيَّة؛ وَ ما تَضَمَّنَ مِنْها حُكْمًا شَرْعيًّا لابُدَّ أنْ يوجَدَ لَهُ فى الْكُتُبِ الْمُعْتَمَدَةِ مُوافِقٌ أوْ مُعارِضٌ فَيَظْهَرَ ما يَنْبَغى الْعَمَلُ بِه».

سپس ميگويد: «آنچه بنظر نگارنده ميرسد اين است كه: «مصباح الشّريعة» به اين كيفيّت كه هست، و به اين تعبيرات مغاير با اسلوب سائر آثار ثابته و مسلّمة أئمّة أطهار عليهم السّلام، نمى‌تواند كه از حضرت صادق سلام الله عليه صادر شده باشد؛ و بطور قطع و جزم از آنحضرت نيست. ليكن ممكن است كه مؤلّف كتاب كه ظاهراً از متصوّفه شيعى مذهب بوده است، مضامين صادره از آنحضرت را فرا گرفته و با تعبيرات معهوده فيما بين مُتصوّفه أدا كرده باشد. پس با وجود اين نظر مى‌توان از اين كتاب حدّ أعلاى استفاده را در باب تهذيب أخلاق و تزكية نفس و تصفية باطن و تخليه قلب از رذائل، و تحليه آن به فضائل كرد به بيانى كه گذشت؛ و مخصوصاً با توجّه به عنايت خاصّه ابن طاووس و شهيد ثانى و پيروان ايشان رضوان الله عليهما و عليهم به اين كتاب، چنانكه در آغاز بحث ياد شد؛ «وَ السَّلامُ عَلَى مَنِ اتَّبَعَ الْهُدَى».

گفتار شيخ على أكبر نهاوندى، و سيّد جلال الدّين محدّث‌

پس از اين، مرحوم مُحدّث بتفصيل و توضيح بيشترى، گفتار مرحوم حاج شيخ على أكبر نهاوندى و إثبات او اين كتاب را با استفاده از أدلّة حاج ميرزا حسين نورى در خاتمه «مستدرك» و اضافه نمودن مطالبى از خود، ذكر نموده است؛ و در پايان آن نيز گفتار مرحوم نهاوندى را مى‌آورد كه وى با إصرار و إبرام تأكيد بر تأييد كتاب كرده، ميگويد: «بهتر از همه أدلّه در إثبات اعتبار اين كتاب، دلائل محدّث نورى (ره) است در خاتمه «مستدرك»؛ با وجود اين آنها نيز براى‌