«بَعْضَهِمْ» لِلرِّجالِ وَ النِّسآء جَميعًا. يَعْنى: إنَّما كانوا مُسَيْطِرينَ عَلَيْهِنَّ بِسَبَبِ تَفْضيلِ اللَهِ بَعْضَهُمْ (وَ هُمُ الرِّجالُ) عَلَى بَعْضٍ (وَ هُمُ النِّسآءُ). وَ فيهِ دَليلٌ عَلَى أنَّ الْوَلايَةَ إنَّما تُسْتَحَقُّ بِالْفَضْلِ لا بِالتَّغَلُّبِ وَ الاسْتِطالَةِ وَ الْقَهْرِ.

«قَوَّامُونَ عَلَى النِّساءِ يعنى يَقومونَ عَلَيْهِنَّ. آنها قيام بر زنها دارند؛ أمر مى‌كنند، نهى مى‌كنند، همچنانكه حكّام و وُلات بر رعايا أمر و نهى مى‌كنند. و بدين جهت وُلات را كه بر رعايا أمر مى‌كنند، قُوَّم گويند. (قُوَّم جمع قَوَّام است؛ مردها را هم قُوَّم گويند. الرِّجالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّساءِ، أىْ قُوَّمٌ عَلَى النِّسآء.) و ضمير در «بَعْضَهُمْ» به رجال و نساء مجموعاً بر مى‌گردد. يعنى مردها مسيطِر و مسلّطند بر زنها بسبب تفضيلى كه خدا بعضى را بر بعضى داده است. در اينجا مراد از «بَعْضَهُمْ» رجال است، و مراد از «عَلَى‌ بَعْضٍ» زنانند.

و اين دليل است بر اينكه ولايت بواسطه فضيلت به مردها داده شده است، نه بواسطه أمر من درآوردى و تَغَلُّب. اينطور نيست كه مردها بواسطه قدرت و سيطره و قوّت خارجى، تغلّب پيدا كرده و بلند منشى كنند و با قهر و قهّاريّت بر زنها قيمومت پيدا نمايند؛ بلكه آنها بر زنها قيّوم هستند بِمَا فَضَّلَ اللَهُ. آيه قرآن سبب تفضيل را بيان مى‌كند، و اين از أحكامى است كه از روى شاهد و دليل است.»

در اينجا زمخشرى مطلب را ميرساند به آنجا كه مى‌گويد: «قانِتاتٌ» يعنى مُطيعاتٌ قآئِماتٌ بِما عَلَيْهِنَّ لِلازْواج. «قانِتاتٌ» يعنى مطيع شوهرند؛ در مقابل شوهر چون و چرا نمى‌كنند، و وسائل آرامش مردها را در خانه فراهم مى‌كنند. چنانكه مرد در خارج زحمت مى‌كشد و مى‌آيد در خانه پيش زن، زن هم در خانه وسائل راحتى و عيش و سكونت او را فراهم مى‌كند. «حافِظاتٌ لِلْغَيْبِ» الْغَيْبُ خِلافُ الشَّهَادَةِ؛ أىْ حافِظاتٌ لِمَواجِبِ الْغَيْبِ. غيب در مقابل شهادت است؛ شهادت يعنى حضور، غيب يعنى پنهانى. إذا كانَ الازْواجُ غَيْرَ شاهِدينَ لَهُنَّ؛ حَفِظْنَ ما يَجِبُ عَلَيْهِنَّ حِفْظُهُ فى‌