على كلّ تقدير، لازمة وجود و خلقت هر موجودى از موجودات، توأم بودن با ولايت است. و از آثار آن ولايت- در حدودى كه آن ولايت اقتضا مى‌كند- اختيار داشتن، و صاحب أمر بودن و حاكم بودن و مسلّط بودن است.

در تمام موجودات اين ولايت هست؛ و اصولًا نمى‌شود موجودى بدون ولايت باشد. بنابراين، ولايت در همه موجودات گسترش دارد وَ لا تَشُذُّ عَنْ حيطَةِ هُويَّتِها وَ إنّيَّتِها ذَرَّةٌ أبَدًا.

گربه‌اى كه بچّه خود را به دندان مى‌گيرد و براى حفظ او از گزند دشمن از اين خانه به آن خانه مى‌برد، بر أساس ولايت است؛ زيرا خود را ولىّ آن بچّه مى‌بيند و در وجود خود، سيطره و هيمنه‌اى مى‌بيند كه به او دستور مى‌دهد اين كار را بكن. و اينكه وقتى دشمن مى‌خواهد به بچّه‌اش حمله كند، با تمام قوا براى دفاع از او آماده مى‌شود، بر أساس همان ولايت است.

كبوترى كه تخم مى‌گذارد و بر روى تخم مى‌خوابد و آنرا رشد مى‌دهد، به مقتضاى همان ولايت است. و بالاخره تحوّل هر موجودى از موجودات، حتّى مثلًا دانه‌اى را كه شما در زير زمين مى‌كاريد و اين دانه شكفته شده، از يك طرف ريشه آن در زمين مى‌گسترد و از طرف ديگر ساقه آن بالا ميرود، بر أساس ولايت است. زيرا اگر ولايت نداشته باشد نمى‌تواند از جاى خود هيچ تكانى بخورد، و هيچگونه جنبش و حركتى داشته باشد.

و اگر عالَم بر أساس ولايت نبود، نه اينكه عالم متحرّك نبود، بلكه عالم معدوم بود. يعنى عالم، عالم نبود، عدم بود. تمام اين موجودات را كه مى‌بينيد به اين صورت درآمده‌اند، بر أثر ولايت است. همچنين إنسان هم هر كارى كه انجام مى‌دهد، و هر سعه‌اى را كه در خود مشاهده ميكند بر أساس ولايت مى‌باشد.

پدرى كه از بچّه خود پاسدارى و نگهدارى و محافظت مى‌كند بجهت‌