ولايت فقيه در حكومت اسلام - حسينى طهرانى، سيد محمد حسين - الصفحة ٣٤
بعد از سال صد و نود فوت كرده است؛ پس حدود پنجاه سال بعد از حضرت زندگى نموده است. روى اين زمينه در زمان حضرت صادق عليه السّلام جوان بوده است.
وانگهى در تشيّع و تديّن مثل هشام بن حكم نبوده است؛ بلكه شخص منحرفى بوده و كلامش هم براى ما شيعيان قابل استدلال نيست. آن وقت حضرت به كلام يك جوان منحرفى استشهاد كنند، اين بسيار بعيد است!
و على كلّ تقدير، ما بيائيم و كتابى را به يكى از بزرگانِ از فقهاى شيعه نسبت دهيم (چون اين كتاب را مسلّماً يك شخص فقيه شيعه نوشته است كه هم به فقه أكبر آشنا بوده است و هم به فقه أصغر؛ و رموز و دقائقِ عرفانى و روح توحيد را مىدانسته است.) بدون اينكه مؤلّف نام خودش را ذكر كرده باشد، و از پيش خود اين عبارات را جعل كرده و بحضرت صادق عليه السّلام نسبت داده باشد، اين تقريب قابل قبول نيست.
شواهد دالّه بر آنكه كتاب «مصباح» خطّ و نوشته حضرت صادق عليه السّلام نيست
أمّا آيا ما مىتوانيم بگوئيم كه اين كتاب عبارات خود حضرت است و حضرت با قلم خود نوشتهاند: قالَ الصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلامُ كذا؟
اين نسبت را نميتوان داد، زيرا أوّلًا: در صدر «مصباح الشّريعة» مىگويد: أمّا بَعْدُ فَهَذا كِتابُ «مِصْباحِ الشّريعَةِ وَ مِفْتاحِ الْحَقيقَة» مِنْ كَلامِ الإمامِ الْحاذِقِ وَ فَيّاضِ الْحَقآئِق، جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الصّادِق، عَلَى ءَابآئِهِ وَ عَلَيْهِ الصَّلَوةُ وَ السَّلام. و إنسان كتابى را كه خودش مىنويسد، بدين عبارت نمىنويسد كه: من فيّاض حقائقم، إمام حاذقم؛ بلكه مثل سائر روايات مثلًا ميگويد: هَذا ما قالَهُ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ.
و ثانياً: در صدر تمام أبواب اين كتاب نوشته است: قالَ الصّادِقُ عَلَيْهِ السَّلام. و اگر بنا بود كه إملاء خود حضرت باشد، نمىگفتند: قالَ الصّادِقُ عَلَيْهِ السَّلام. چون «صادق» لقبى است كه بحضرت داده شده است، نه اينكه حضرت خود را صادق بگويند؛ بلكه بايد مىگفتند: قالَ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّد. و