ماريا: همين طور است. بسيارى از مخالفانى كه تيرباران شدند و يا در شكنجه كشته شدند به موجب همان قوانين دادگاه‌هاى نظامى، نه تنها مستحق مجازات مرگ نبودند بلكه جرايم بسيار خفيفى، از لحاظ سياسى مرتكب شده بودند. ولى حكومت عليه خود اسطوره‌سازى مى‌كرد.

آندره: نكته جالبى است. اسطوره‌سازى از مخالفان عليه خود.

اميلى: ولى اين مسئله در تاريخ سابقه دارد.

ماريا: من معلم تاريخ بودم. فراموش نمى‌كنم، در انقلاب روسيه، اولين گروه از كارگران كه به خاك وخون كشيده شدند، در برابر كاخ تزار شعار مى‌دادند: «خدايا! تزار ما را نگهدار» امّا تزار ظرفيت و طاقت شنيدن صداى جمعى مردم و ديدن يك جمعيت گسترده در برابر خود را نداشت و دستور داد تا مردم را به گلوله ببندند و جمعى در جلوى كاخ تزار كشته شدند. همين شكاف را بين حكومت و مردم را بيشتر كرد و كليد انقلاب روسيه را زد.

كلاس درس احمدى‌

اميلى به همراه آندره به كلاس درس احمدى مى‌رود و همانند دانشجويان در كلاس مى‌نشينند.

احمدى: موضوع بحث امروز ما، بررسى پديده «خشونت دولت» در گسترش بحران‌ها و اعتراضات مردمى است.

(آقاى جعفرى): استاد! مگر دولت‌ها در مسير منافع خودشان عمل نمى‌كنند؛ با اين فرض و اعتقاد و فرضيه كه دولت و رژيم پهلوى در گسترش اعتراضات عليه خود نقش داشته است، عملًا به لحاظ مبنايى داراى اشكال اساسى است. با اين حال آيا شما تصور مى‌كنيد كه رژيم پهلوى خود عليه خود اسطوره‌سازى و دشمن‌تراشى مى‌كرد؟