شده را دارد، خداوند متعال است. در آفرينش قدرت، دانايى، دارايى و پايدارى مطلق، از آن خداوند متعال است. از اين رو، روشن مى‌گردد كه تنها نقطه قابل اطمينان براى اتّكا، خداوند متعال است. به همين دليل، يكى ديگر از صفات خداوند متعال، «وكيل» است. پيامبر الله (ص) مى‌فرمايد كه در هر قضا و قدرى به خدا توكّل مى‌كنم:

«لكل قضاء وقدر توكلت علي الله».[١]

اين بدان جهت است كه بر اساس مبانى توحيدى، خداوند، وكيل بر همه امور است. لذا تنها منبعى است كه همه امور زندگى را «كفايت» مى‌كند. به همين جهت بايد به او توكّل نمود. يكى از ويژگى‌هاى خداوند متعال همين كفايت‌كنندگى است. خداوند متعال تصريح مى‌كند كه:

(وَ مَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ إِنَّ اللَّهَ بالِغُ أَمْرِهِ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِكُلِّ شَيْ‌ءٍ قَدْراً).[٢]

و هر كس بر خدا اعتماد كند، او براى وى بس است. خدا فرمانش را به انجام رساننده است. به راستى خدا براى هر چيزى اندازه‌اى مقرّر كرده است.)

به شهادت پيامبر خدا (ص) اگر همه مردم به اين آيه عمل مى‌كردند، آنان را كفايت مى‌كرد.[٣] نمى‌شود كسى به خداوند توكّل كند، ولى راهى براى خروج از مشكلات بر وى نگشايد و امورش را سامان ندهد.[٤] يكى از موعظه‌هاى خداوند متعال به حضرت عيسى (ع) اين بوده كه: به من توكّل كن تا امور تو را كفايت كنم.[٥]

[١]. مستدرك الوسائل، ج ٥، ص ٣٧٩، ح ٦١٤٠.

[٢]. سوره طلاق، آيه ٣.

[٣]. پيامبر خدا( ص):

لَو أنّ النّاسَ كُلَّهُم أخَذوا بهذهِ الآيَةِ لَكَفَتهُم: ( وَ مَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ إِنَّ اللَّهَ بالِغُ أَمْرِهِ)( بحارالأنوار، ج ٧٧، ص ٨٧، ح ٣). من يتوكل علي الله فحسبه الله‌ ( الكافى، ج ٨، ص ٨١). من يتوكل علي الله فحسبه الله، ومن يتوكل علي الله يؤجره الله‌ ( كتاب من لايحضره الفقيه، ج ٤، ص ٤٠٢، ح ٥٨٦٨).

[٤]. امام على( ع):

ما كان الله ليفتح باب التوكل ولم يجعل للمتوكل مخرجاً؛ فإنه سبحانه يقول: ( وَ مَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجاً وَ يَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لا يَحْتَسِبُ وَ مَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ)( إرشاد القلوب، ج ١، ص ١٤٩).

[٥].

علي بن اسباط عنهم( عليهم السلام): فيما وعظ الله عزوجل به عيسي( ع): توكل عليّ أكفك، ولا توكل علي غيري فآخذ لك‌ ( الكافى، ج ٨، ص ١٣٢).