نهج البلاغه با ترجمه فارسى روان - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٨٧ - نامه ٥٣
البتّه اين كار بر زمامداران سنگين است! ولى حق، همهاش سنگين است! و گاهى خداوند آن را بر اقوامى سبك مىسازد، اقوامى كه طالب عاقبت نيكند و خويش را به استقامت و بردبارى عادت داده و به راستى وعده هاى خداوند اطمينان دارند.
براى مراجعان خود وقتى مقرّر كن كه به نياز آنها شخصاً رسيدگى كنى! مجلس عمومى و همگانى براى آنها تشكيل ده و درهاى آن را به روى هيچ كس نبند و به خاطر خداوندى كه تو را آفريده تواضع كن و لشكريان و محافظان و پاسبانان را از اين مجلس دور ساز! تا هركس با صراحت و بدون ترس و لكنت، سخنان خود را با تو بگويد؛ زيرا من بارها از رسول خدا صلى الله عليه و آله اين سخن را شنيدم: «ملّتى كه حقّ ضعيفان از زورمندان در ميان آنان با صراحت گرفته نشود، هرگز پاك و پاكيزه نمىشود و روى سعادت نمىبيند» سپس خشونت و كندى آنها را در سخن تحمّل كن، در مورد آنها هيچ گونه محدوديّت و استكبار روا مدار كه خداوند به واسطه اين كار، رحمت واسعش را بر تو گسترش خواهد داد و موجب ثواب اطاعت او براى تو خواهد شد. آنچه مىبخشى به گونهاى ببخش كه گوارا باشد (بى منّت و بى خشونت)، و خوددارى از بخشش را با لطف و معذرت خواهى توأم كن!
بدان قسمتى از كارها است كه شخصاً بايد آنها را انجام دهى، (و نبايد به ديگران واگذار كنى)، از جمله: پاسخ دادن به كار گزاران دولت مىباشد، در آنجا كه منشيان و دفترداران از پاسخ عاجزند، و ديگر برآوردن نيازهاى مردم است در همان روز كه احتياجات گزارش مىشود و پاسخ آنها براى همكارانت مشكل و دردسر مىآفريند. (بهوش باش!) كار هر روز را در همان روز انجام ده، زيرا هر روز كارى مخصوص به خود دارد. بايد بهترين اوقات و بهترين ساعات عمرت را براى خلوت با خدا قرار دهى! هرچند، اگر نيّت خالص داشته باشى و امور رعايا روبهراه شود همه كارهايت عبادت و براى خداست.
از جمله كارهايى كه مخصوصاً بايد با اخلاص انجام دهى اقامه فرايض است كه ويژه ذات پاك اوست. بنابراين از بدنت شب و روز در اختيار فرمان خدا بگذار! و آنچه موجب تقرّب تو به خداوند مىشود، بطور كامل و بدون نقص و عيب به انجام رسان، اگر چه خستگى جسمى و ناراحتى پيدا كنى، و هنگامى كه به نماز جماعت براى مردم مىايستى بايد نمازت نه نفرت آور و نه تضييع كننده باشد (نه آنقدر آن را طول بده كه موجب تنفّر مأمومين شود و نه آنقدر سريع كه نماز را ضايع كنى)، چرا كه در بين مردمى كه با تو به نماز ايستادهاند، هم بيمار وجود دارد و هم افرادى كه كارهاى فورى دارند؛ من از رسول خدا صلى الله عليه و آله به هنگامى كه مرا به سوى «يمن» فرستاد پرسيدم: چگونه با آنان نماز بخوانم؟ در پاسخ فرمود: «نمازى بخوان همچون نمازى كه ناتوانترين آنها مىخواند