پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٨٧ - نقش مطبوعات در حكومت اسلامى

كتابخانه عمومى است؛ چرا كه بسيارى از مردم قدرت تهيّه كتاب هاى متعدّد را ندارند؛ در حالى كه خواهان علم و طالب دانش اند، و به فرض كه توانايى دانش داشته باشند ضرورتى ندارد كه سرمايه‌هاى عظيمى در هر خانه معطّل بماند، چه بهتر كه به صورت كتابخانه‌هاى عمومى در آيد كه هم صرفه جوى فراوانى در هزينه‌ها بشود، و هم عموم مردم از هر قشر و هر طبقه اعم از فقير و غنى و متوسّط و كوچك و بزرگ دسترسى به انواع كتاب هاى دينى و علمى و ادبى و تاريخى و سياسى داشته باشند.

فلسفه تشكيل كتاب و كتابخانه از قديمى ترين ايّام براى انسانها شناخته شده است؛ به همين دليل از هزاران سال پيش كتابخانه‌ها در نقاط مختلف جهان تشكيل يافت هر چند بعضى بسيار ساده و ابتدايى بود.

در محيط هاى اسلامى به خاطر تأكيد زيادى كه اسلام روى مسأله علم و دانش داشته و دارد، از قرن دوّم هجرى كتابخانه‌هاى عظيم و پرشكوهى تأسيس شد كه مورّخان غير مسلمان، اعجاب خود را از اين كتابخانه‌ها پنهان نمى‌كنند.

جرجى زيدان مورّخ معروف مسيحى بحث مشروحى درباره كتابخانه‌هاى بغداد، اندلس، مصر وساير نقاط آورده است كه بيانگر شكوفايى علمى عظيم مسلمين در قرون نخستين اسلام است.

از جمله كتابخانه‌هاى مهمّى كه نام مى‌برد، «كتابخانه بيت الحكمة» در بغداد است كه به احتمال قوى هارون الرّشيد مؤسّس آن بود؛ و تمام كتابهايى كه در علم طبّ و علوم ديگر، و همچنين علوم اسلامى تدوين يافته بود در آنجا گردآورى كرد. [١] بسيارى از شخصيت هاى بغداد، كتابخانه‌ها ديگرى به پيروى از بيت الحكمة تأسيس كردند و هزاران كتاب در آن نيز گردآورى شد.

مأمون از پيشگامان در تأسيس كتابخانه در كشورهاى اسلامى بود، و از كسانى كه به او

[١]. تاريخ تمدن جرجى زيدان، جلد ٣، صفحه ٢٢٨ ..