مكّه مأمور بازار مكّه نمود تا بر امر خريد و فروش صحيح و عادلانه نظارت كند «اسْتَعْمَلَ رَسُولُ اللَّهِ سَعيدَبْنَ سَعيدِ بْنِ الْعاص بَعْدَ الْفَتْحِ عَلى سُوقِ مَكَّةِ». [١]

حتى از بعضى از روايات استفاده مى‌شود كه بعضى از زنان، در امور مربوط به زنان (مسائل حجاب و امثال آن) نظارت داشتند، از جلمه زنى به نام‌ «سحراء» دختر نهيك‌ [٢] كه عصر پيامبر صلى الله عليه و آله را درك كرده مأمور اين كار بود، در بازارها گردش مى‌كرد و امر به معروف و نهى از منكر مى‌نمود، هر چند بعضى گفته‌اند كه او در عصر پيامبر صلى الله عليه و آله مأمور اين كار نشد، بلكه در عصر خليفه دوّم بود. [٣] و در بسيارى از مواقع شخص پيامبر صلى الله عليه و آله اين وظيفه مهم را بر عهده مى‌گرفت به خصوص در مسائل مربوط به احتكارو تقلّب و غشّ در معامله و مانند آن خود حضرت نظارت مى‌كرد از جلمه در حديثى مى‌خوانيم: «انَّ رَسُولَ اللَّه صلى الله عليه و آله مَرَّ بِالُمحْتَكِرينَ فَامَر بِحُكْرَتِهِمْ ان تُخْرَجَ الى بُطُونِ الاسْواقِ، وَ حَيْثُ تَنْظُرُ الابْصارِ الَيْها»: «پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله از محل جمعى از محتكران عبور كرد، دستور داد آنچه را احتكار كرده بودند به درون بازارها در مقابل چشم مردم بياورند» [٤] مردم پيشنهاد كردند تعيين نرخى براى آنها كند، پيامبر صلى الله عليه و آله از تعيين نرخ خوددارى فرمود.

در حديث ديگرى آمده است پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله از كنار مردى مى‌گذشت كه طعام خوب و بد را با هم آميخته بود، پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: «چرا اين كار را كردى؟ عرض كرد:" هدفم اين بود همه به فروش برود"، پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود:" مَيِّزْ كُلِّ واحِدٍ مِنْهُما عَليحِدّة، لَيْسَ فى دينِنا غِشّ!":

هر كدام را جدا كن (و قيمت جداگانه‌اى براى هر يك بگذار) در دين و آيين ما تقلّب نيست"»! [٥]

[١]. التّراتيب الادرايّه نوشته كتّانى، جلد ١، صفحه ٢٨٥ (او اين روايت را از عبدالبر از استيعاب نقل مى‌كند) ..

[٢]. نهيك (بر وزن شريك در اصل به معنى شتر قوى و شمشير برنده است و به افراد قاطع نيز گفته مى‌شود)..

[٣]. همان مدرك ..

[٤]. وسائل، جلد ١٢، صفحه ٣١٧، حديث ١ باب ٣ ..

[٥]. كنز العمال، جلد ٤، صفحه ١٥٩ ..