پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٢ - اهداف حكومت اسلامى

اگر فرض كنيم كه تعبير به «مَكَّنا» به معنى هر گونه قدرت بخيدن بوده باشد باز دلالت آيه بر مقصود ما روشن است، زيرا حكومت بارزترين نمونه قدرت است، مرحوم علّامه طباطبايى در ذيل اين آيه مى‌گويد: منظور از تمكين در ارض، قدرت بخشيدن به آنهاست كه هر چه را از امور مربوط به زندگى اراده كنند انجام دهند بى آنكه كسى مانع آنها گردد. [١] آيا چنين قدرتى جز از طريق به دست آوردن حكومت امكان‌پذير مى‌باشد؟

در تفسير قرطبى اين معنى با صراحت بيشترى آمده است زيرا جلمه‌ «الَّذينَ انْ مَكَّنّاهُمْ فِى الارْضِ» را به معنى امر و صاحبان حكومت تفسير كرده است. [٢] اصولًا امر به معروف و نهى از منكر كه در آيه فوق آمده چنانكه در مباحث فقهى نيز آمده است داراى مراحل مختلفى است كه يك مرحله آن منحصراً در اختيار حكومت است.

٢- در آيه ٥٥ سوره نور درباره حكومت صالحان چنين آمده است: «وَعَدَ اللَّهُ الَّذينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِى الارْضِ كَما اسْتَخْلَفَ الَّذينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَ لُيمَكِّنَنَّ لَهُمْ دينَهُمْ الَّذِى ارْتَضى لَهُمْ و لَيُبَدِّلَنَّهُمْ مِّنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أمْناً يَعْبُدُونَنَى لا يُشْرِكُونَ بى شَيْئاً» در اين آيه بعد از آنكه خداوند به مؤمنان صالح العمل وعده خلافت و حكومت مى‌دهد، آن را با چند جمله تعقيب مى‌كند كه در واقع به منزله اهداف اين حكومت است، نخست تمكين و قدرت بخشيدن به دين الهى و حاكميت آن بر پهنه اجتماع، و ديگر از ميان زمين نا امنى‌ها و تبديل آن به امنيت اجتماعى كامل و ديگر عبادت خالى از هر گونه شرك. و به اين ترتيب اهداف حكومت طبق اين بيان عبارتند از:

١- حاكميت دين و قوانين الهى بر همه اجتماع.

٢- استقرار و امنيت كامل در همه جا.

٣- عبادت خالصانه پروردگار و برچيده شدن آثار شرك و بت پرستى.

و در واقع هدف نهاى همان تكامل انسان و سير اللَّه است كه استقرار امنيت و حاكميت قوانين الهى مقدّمه وصول به آن محسوب مى‌شود.

٣- در آيه ٢٦ سوره ص خطاب به داود پيامبر بزرگ الهى مى‌خوانيم: «يا داوُودُ اِّا جَعَلْناكَ‌

[١]. تفسير الميزان، جلد ١٤، صفحه ٣٨٦..

[٢]. تفسير قرطبى، جلد ٧، صفحه ٤٤٦٥ ..