«خداوند تنها شما را از دوستى و رابطه با كسانى نهى مى‌كند كه در امر دين با شما پيكار كردند و شما را از وطن و خانه هايتان بيرون راندند، يا به بيرون راندنتان كمك كردند، (آرى نهى مى‌كند) از اين كه با آنها دوستى كنيد و هر كس با آن‌ها رابطه دوستى داشته باشد ستمگر است»: انَّما يَنهاكُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذينَ قاتَلُوكُمْ فِى الدّينِ وَ اخْرَجُوكُمْ مِنْ ديارِكُمْ وَ ظاهَروا عَلى اخْراجِكُمْ انْ تَوَلَّوهُمْ وَ مَنْ يَتَوَلَّهُمْ فَاولئِكَ هُمُ الظّالِمُونَ‌. [١]

با توجه به شأن نزول هايى كه درباره اين دو آيه و آيات قبل از آن در سوره ممتحنه آمده است، و نيز با توجّه به قرائن موجود در خود آيات، كاملًا واضح است كه آيات ناظر به مشركان و بت پرستان است و آنها را به دو گروه تقسيم مى‌كند: گروهى كه با مسلمانان سر جنگ داشتند و مؤمنان را آزار مى‌دادند و از هيچ گونه كارشكنى ابا نداشتند و گروهى كه حاظر به زندگى مسالمت‌آميز با مسلمين بودند.

در اين آيات از پيوند و دوستى و محبّت با گروه اوّل منع شده و نسبت به گروه دوّم اجازه داده شده است، و كسانى كه با گروه اوّل پيوند دوستى برقرار سازند جزء ظالمان شمرده شده، ولى دوستى كنندگان با گروه دوّم را جزء عدالت پيشگان.

هنگامى كه حكم الهى در مورد مشركان و بت پرستان چنين باشد درباره كفّار اهل كتاب به طريق اولى‌ ثابت است.

جمعى از مفسّران دستور وارده در اين آيه را منسوخ دانسته و ناسخ آن را آيه ٥ سوره‌ «توبه» فَاذا انْسَلَخ الاشْهُرُ الْحُرُمُ فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكينَ حَيثُ وَجَدْتُمُوهُمْ‌ [٢] دانسته‌اند، ولى با توجّه به اينكه اين آيه به شهادت ساير آيات سوره توبه، مربوط به مشركان پيمان شكنى است كه به دشمنى و مخالفت علنى با مسلمين برخاسته بودند، روشن مى‌شود كه آيه منسوخ نشده، بلكه آيات سوره توبه مربوط به گروه اوّل است.

بعضى از مفسّران در مورد اين آيه روايت كرده‌اند كه همسر مطلّقه ابوبكر براى دخترش‌

[١]. سوره ممتحنه، آيه ٩ ..

[٢]. سوره توبه، آيه ٥ ..