پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٣٢ - شرح و جمع بندى

قابل توجّه اين كه در اين آياتى كه پشت سر يكديگر ذكر شد، صلح در سه صورت مورد تأكيد واقع شده است:

صلح ميان مسلمانان و دشمنانى كه خواهان صلح اند.

صلح ميان گروه هاى متخاصمين از مسلمين.

و صلح ميان دو فرد كه گرفتار نزاع اند.

صلح آبرومندانه و عادلانه در تمام اشكالش مطلوب است و اسلام از آن دفاع مى‌كند.

وظيفه حكومت اسلامى نيز همين است كه پايه‌هاى صلح را در هر سه مرحله تقويت كند!

ششمين آيه كه مستقيماً به مسأله صلح اشاره نمى‌كند ولى پيام گويايى به طور غير مستقيم در بر دارد؛ زيرا در مذمّت بعضى از منافقان چنين مى‌گويد: « (نشانه آن‌ها، اين است كه) هنگامى كه روى بر مى‌گردانند (و از نزد تو خارج مى‌شوند)، در راه فساد در زمين، كوشش مى‌كنند، و كشتزارها و چهارپايان را هلاك و انسان‌ها را نابود مى‌سازند؛ (با اينكه مى‌دانند) خدا فساد را دوست نمى‌دارد»: وَ اذا تَوَلّى سَعى‌ فِى الارْضِ لِيُفْسِدَ فيها وَ يُهْلِكَ الْحَرْثَ و النَّسْلَ وَ اللَّهُ لا يُحِبُّ الْفَسادَ [١] و در آيه بعد از آن كه در همين سوره بقره است اين گونه افراد را به عذاب سخت الهى درجهنم تهديد مى‌كند.

بديهى است جنگ ها جز فساد در زمين و نابودى امكانات و سرمايه‌ها اعم از كشاورزى و دامدارى و غير آن ثمرى ندارد، به همين دليل از نظر اسلام منفور است، و تا موجبى براى جنگ پيدا نشود هرگز نبايد به سراغ آن رفت و به تعبير ديگر «صلح يك اصل است و جنگ يك استثناء».

فف

[١]. سوره بقره، آيه ٢٠٥ ..