در نماز جماعت طبق دستورات اسلام به نگام قرائت حمد و سوره، تنها امام جماعت است كه از سوى همه، اين دو سوره را مى‌خواند؛ و انضباط اجتماعى را از اين طريق، زنده مى‌كند، و مديريّت آميخته با روحانيّت را با محتواى اين دو سوره در دل و جان آن پرورش مى‌دهد.

اين نكته حائز اهميت است كه در مناسبت هاى مختلف سوره‌ها و آيات گوناگونى از قرآن، براى تلاوت بعد از سوره حمد انت‌خاب مى‌شود؛ كه هر كدام از آنها مى‌تواند حاوى درس هاى معارف اسلامى، اخلاق، آموزش هاى سياسى و اجتماعى بوده باشد، هنگامى كه اين آيات و سوره‌ها به وسيله امام جماعت با آهنگ دلنشين خوانده مى‌شود، در حالى كه همه ايستاده‌اند و در سكوت عميق فرو رفته‌اند اثر آموزشى قوى و بى نظيرى در آنها دارد، و همگان را به تفكّر و انديشه در محتواى آيات وا مى‌دارد، و روحانيّت عبادت و تأثير آن را مضاعف مى‌سازد؛ و اگر اين مراسم عبادى با آداب اسلامى و حضور قلب و تمركز حواس كه شرط اصلى قبول آن است انجام گيرد؛ مكتبى پربار براى آموزش جامعه اسلامى خواهد بود و از اين گذشته، درس آموزنده‌اى براى دشمنان و بيگانگان از اسلام است، و غالباً ديده شده است هنگامى كه آنها با صفوف فشرده و منظّم نماز جماعت مسلمين برخورد مى‌كنند؛ براى آنها مايه جلب توجّه و تفكّر و انديشه است.

و به همين دليل در حديثى از امام على بن موسى الرّضا عليه السلام آمده است مى‌خوانيم؛ كه مى‌فرمايد: «انَّما جُعِلَت الْجَماعَةُ لِئَلّا يَكُونَ الاخْلاصُ وَ التَوْحيدُ وَالاسْلامُ وَالْعِبادَةُ لِلّهِ الّا ظاهراً مَكْشوفاً مَشْهُوراً، لِانَّ فى اظْهارِهِ حُجَّة عَلى اهْلِ الشَّرْقِ وَالْغَرْبِ ... مَعَ ما فيهِ مِنَ الْمُساعَدَةِ عَلَى الْبَرِّ وَالتَّقْوى، وَ الزَّجْرِ عَنْ كَثيرٍ مِنْ مَعاصِى اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ»:

«نماز جماعت از اين رو قرار داده شده كه ايمان و توحيد و اسلام و عبادت براى خدا، ظاهر و آشكار و مكشوف انجام گيرد؛ چرا كه اظهار آن حجّت را بر شرق و غرب جهان، تمام‌