پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢١٢ - طرح تاريخى ابويوسف در حمايت از زندانيان

ضامن ديه او خواهد بود. [١] اين معنى را را در مورد گرسنگى و مانند آن نيز گفته‌اند.

از مجموع اينها به خوبى استفاده مى‌شود كه زندانى بايد به اندازه كافى از هوا و غذا بهره‌مند شود، و حيات و سلامت او به خطر نيفتد.

٤- بسيارى از فقها در بحث آداب قاضى نوشته‌اند كه قاضى به محض ورود در شهر بايد در مورد زندانيان مطالعه كند و پرورنده‌هاى آنها را مورد بررسى قرار دهد تا اگر كسى مدّت زندان او تمام شده يا بدون دليل كافى در زندان مانده است فوراً آزاد شود.

و نيز بعضى از فقها تصريح كرده‌اند كه وقتى قاضى وارد شهرى مى‌شود، بايد در همه شهر اعلان كنند كه قاضى در فلان روز به كار زندانيان رسيدگى مى‌كند هر كسى زندانى دارد در آن روز حاضر شود، و هنگامى كه طرف دعواى زندانى حاضر شد نام زندانيان را يكى بعد از ديگرى مى‌خوانند و از علّت زندانى شدن او سؤال مى‌كنند، سپس از طرف دعواى او پرسش مى‌نمايند، اگر دليل قانع كننده‌اى بر حبس او بود، او را به زندان باز مى‌گرداند و اگر مدّعى نداشت، نام او را آشكارا اعلام مى‌كند تا اگر كسى مدّعى اواست به محضر قاضى بيايد و طرح دعا كند، در غير اين صورت او را آزاد مى‌سازد. [٢]

طرح تاريخى ابويوسف در حمايت از زندانيان‌

عصر عباسيان از خفقان بارترين دورانهاى تاريخ اسلام بود، و يكى از سندهاى زنده آن گسترش فوق العاده زندانها و فشار بر زندانيان و گرفتن افراد بى گناه به بهانه‌هاى واهى و شكنجه‌هاى قرون وسطايى بود.

اخبار وحشتناك اين زندآنهاعلى رغم سانسور شديدى كه در آن عصر حاكم بود تدريجاً به خارج نفوذ كرد و سر و صداى مردم از هر سو بلند شد، مخصوصاً به علماى وقت فشار

[١]. احكام زندان در اسلام، صحفه ٢٦٣ ..

[٢]. جواهر الكلام، جلد ١٠، صفحه ٧٤ ..