قَلْبُهُ يَرْجِفُ خَوْفاً وَ رُعْباً وَ فَزَعاً، فَقالَ لَهُ الْحَسَنُ عليه السلام يا اباهُ! قَدْ قَتَلَكَ هذا اللَّعينُ الْفاجِرُ وَ افْجَعَنا فيكَ وَ انْتَ تَأْمُرُنا بِالرِّفْقِ بِهِ؟! فَقالَ لَهُ نَعَمْ يا بُنَىَّ نَحْنُ اهْلُ بَيْتٍ لانَزْدادُ عَلَى الذَّنْبِ الَيْنا الّا كَرَماً وَ عَفْواً وَ رحَمَةً وَالشَّفَقَةَ مِنْ شيمَتِنا لا مِنْ شيمَتِهِ، بَحَقّى عَلَيْكَ فَاطْعِمْهُ يا بُنَىَّ مِمّا تَأْكُلُهُ، وَ اسْقِهِ مِمّا تَشْرَبُ وَ لا تُقَيّدْ لَهُ قَدَماً، وَ لا تَغُلَّ لَهُ يَداً»:

«فرزندم نسبت به اسير (و زندانى) خود مدارا كن و به او نيكى نما و ترحّم كن، آيا نمى‌بينى چشمانش از ترس به بالا رفته و قلبش از رعب و وحشت مى‌لرزد؟!

حسن عليه السلام عرض كرد:" پدر جان اين ملعون اسباب قتل شما را فراهم كرده و ما را به اين مصيبت بزرگ مبتلا نموده، شما درباره مدارا كردن با او سخن مى‌گوييد؟!"

فرمود:" آرى فرزندم! ما خاندانى هستيم كه در برابر گناهانى كه نسبت به ما مى‌شود جز كرم و عفو و رحمت و شفقت چيزى نشان نمى‌دهيم، اين عادت مااست نه عادت او، تو را به حقّى كه من بر تو دارم سوگند مى‌دهم از آنچه خودتان مى‌خوريد به او غذا بدهيد، و از آنچه مى‌نوشيد به او بنوشانيد، پاى او را در زنجير نكنيد، و دست او را در غل قرار ندهيد"»! [١]

٢- مرحوم شيخ طوسى در كتاب خلاف مى‌گويد: «هر گاه كسى بچه صغيرى را بگيرد و ظالمانه حبس كند و ديوارى بر او بيفتد، يا حيوان درنده‌اى او را به قتل برساند، يا مار و عقربى او را بگزد و بميرد، زندانى كننده ضامن خون اواست و بعد مى‌فرمايد:" دَليلُنا اجْماعُ الْفِرْقَةِ وَ اخْبارُهُمْ":" دليل ما بر اين مطلب اتّفاق تمام علماى اماميّه و روايات آنهااست"». [٢] از اين تعبير به خوبى استفاده مى‌شود زندان بايد داراى امنيت و نظافت باشد و اگر بر اثر ناامنى و آلودگى حادثه‌اى رخ دهد، زندانى كننده مسئول خون اواست.

٣- مرحوم شيخ طوسى در كتاب مبسوط، از بعضى از فقها نقل مى‌كند كه اگر كسى را در اطاقى زندانى نمايند و در آن اطاق را ببندند و بر اثر كمبود هوا بميرد شخص زندانى كننده‌

[١]. بحار، جلد ٤٢، صفحه ٢٨٧ و ٢٨٨ ..

[٢]. كتاب خلاف، جلد ٣، صفحه ٩٤، كتاب الجنايات، مسأله ١٩ ..