پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٠٩ - ٥- رفتار انسانى با زندانيان
خدااست؛ فرمان داده كه غير از او را نپرستيدو اين است آيين جاويدان و پابرجا؛ ولى بيشتر مردم نمىدانند». [١] درست است كه يوسف خودش يك زندانى بود؛ ولى كار او نشان مىدهد كه اگر در رأس حكومت هم باشد به طريق اولى تلاش مىكند كه محيط زندان مبدّل به كانون تعليم و تربيت الهى شود و از فرصتى كه زندانيان در آن محيط براى بازسازى خويش و مرور بر زندگانى پيشين و تجديد نظر در افكار و برنامههاى نادرست به دست آوردهاند، حدّاكثر استفاده بشود.
بسيار ديده شده كه افراد شرور و آلوده اگر همنشين خوبى در زندان پيدا كنند به سرعت اصلاح مىشوند؛ زيرا در بيرون زندان مجال انديشيدن و تجديد نظر در گذشته براى خود باقى نگذاردهاند، لذا زندان براى آنها يك توفيق اجبارى است.
در روايات اسلامى درباره حقوق زندانيان، و دادن مرخصى به آنان براى شركت در نماز جمعه، و ملاقات بستگان، مطالب قابل ملاحظهاى ديده مىشود.
از جمله در حديثى از امام صادق عليه السلام مىخوانيم كه فرمود: «عَلَى الامامِ انْ يُخْرِجَ الْمُحْبَسينَ فِى الدّيْنِ، يَومَ الْجُمُعَةِ الَى الْجُمْعَةِ، وَ يَوْمَ الْعِيْدِ الَى الْعِيْدِ فَيُرْسِلُ مَعَهُمْ فَاذا قَضَوُا الصَّلاةَ وَ الْعِيْدَ رَدَّهُمْ الَى السِّجْنِ»: «بر پيشواى مسلمانان لازم است كسانى را كه به خاطر بدهكارى (و امثال آن) به زندان افتادهاند، روز جمعه براى نماز جمعه و روز عيد براى نماز عيد، همراه مأموران بفرستد، هنگامى كه نماز جمعه يا مراسم عيد را بجا آوردند آنها را به زندان بازگردانند». [٢] و بايد توجه داشت كه نماز جمعه و عيد، هر كدام داراى دو خطبه است كه اثر تربيتى فوق العادهاى دارد.
در حديث ديگرى از اين فراتر رفته، مىفرمايد: «انَّ عَليّاًعَلَيهِالسَّلامُ كانَ يُخْرِجْ اهْلَ السُّجُونِ- مَنْ حُبِسَ فى دَيْنٍ اوْ تُهْمَةٍ- الَى الْجُمُعَةِ فَيَشْهَدُونَها وَ يُضَمِّنَهُمُ الاوْلِياءَ حَتّى
[١]. سوره يوسف، آيههاى ٣٩ و ٤٠ ..
[٢]. وسائل، جلد ١٨، صفحه ٢٢١ باب من يجوز حبسه، حديث ٢ ..