اغتشاش در كشور به منظور پيشبرد اغراض شوم خويش مى‌خواهد. اما اين حركت وى، بازگشت به استبداد كهن نبود، بلكه اين بار نيز به اجراى همان نسخه عدالتخانه يا دولت منتظم (= استقرار مجلس محدود، و كنترل و سَمت دهىِ تصميمات و عملكرد دولتمردان توسط مجمعى مستقل از دولت و متشكل از صاحبان حلّ و عقد) مى‌انديشيد، كه تشكيل «مجلس شوراى كبراى مملكتى» از سوى محمدعلى شاه در ٤ ذى قعده ١٣٢٦ (٣٤) (با داشتن حق نظارت بر اعمال دولت و محاكمه و عزل وزرا) (٣٥) و حمايت شيخ از آن (٣٦)، در راستاى همين امر بود.

توضيح بيشتر اين بحث را خواننده مى‌تواند از مجموعه هفت جلدى اين جانب در باره شيخ فضل اللّه‌ نورى و مشروطيت (با اسامى «انديشه سبز، زندگى سرخ»، «كارنامه شيخ فضل اللّه‌ نورى؛ پرسشها و پاسخها»، «ديدبان، بيدار!»، و...) جويا شود.

مرور دقيق بر كارنامه فكرى، سياسى شيخ (كه مجملى از آن گذشت) وى را در هيئت انسانى كاملاً عقل‌گرا ـ و در عين حال دين‌خواه و دين‌ورز ـ و به دور از هرگونه واپس‌گرايى و گذشته‌پرستىِ كور و بى‌منطق، نشان مى‌دهد كه ملاك و معيار اصلى در رفتار او، پايبندى به شناخت فقيهانه خويش از آموزه‌ها و تعاليم وحيانى (اسلامى)

(٣٤) روزنامه خاطرات غلامعلى خان عزيزالسلطان مليجك، به كوشش محسن ميرزايى، انتشارات زرياب، تهران ١٣٧٦، ٢/١٣٢٦.
(٣٥) براى نظامنامه اين مجلس ر.ك: خاطرات و اسناد ظهير الدوله، به كوشش ايرج افشار، شركت سهامى كتابهاى جيبى با همكارى مؤسسه انتشارات فرانكلين، تهران ١٣٥١، صص ٤١٠ـ٤١٣؛ سفرنامه عبدالصمد ميرزا سالور عزالدوله به اروپا، تنظيم و تصحيح: مسعود سالور، نشر نامك، تهران ١٣٧٤، صص ٨٤ ـ٩٠؛ تاريخ استقرار مشروطيت در ايران؛ مستخرجه از روى اسناد محرمانه وزارت امورخارجه انگلستان، حسن معاصر، دوره كامل يكجلدى، ابن سينا، تهران، بى تا (تاريخ مقدمه: مهر ٤٧)، صص ٩٩٨ـ١٠٠٠.
(٣٦) خاطرات و اسناد ظهيرالدوله، همان، صص ٤٠١ـ٤٠٢.