فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٨ - كتاب زكات؛ شرايط تعلق زكات شرط مالكيت ـ شرط تمكن از تصرف سيد محمود هاشمى شاهرودى
روايت پنجم، روايت ديگر اسحاق بن عمار از امام كاظم(ع) است كه به احتمال قوى همين روايت قبل بوده، ليكن در آن به نقل سؤال دوم بسنده شده است:
عن أبي ابراهيم(ع)، قال: سألته عن رجل ورث مالاً و الرجل غائب، هل عليه زكاة؟ قال: لا حتى يقدم، قلت: أيزكّيه حين يقدم؟ قال: لا حتى يحول عليه الحول و هو عنده؛ (٩)
از امام كاظم(ع) در باره فردى پرسيدم كه مالى را به ارث مىبرد در حالى كه غايب است، آيا زكات بر او واجب است؟ حضرت فرمودند: نه، تا وقتى كه باز گردد؛ عرض كردم: آيا وقتى باز مىگردد بايد زكات آن را بپردازد؟ حضرت فرمودند: نه، تا هنگامى كه سال بر آن مال نزد او بگذرد .
در نقل نخست، «فى يده» آمده است و در اين نقل «عنده» تعبير شده است كه هر دو به يك معناست و چنان كه گذشت نقل دوم در حقيقت تقطيع شده روايت نخست است.
روايت ششم، معتبره ديگر اسحاق بن عمار از امام كاظم (ع):
عن أبي الحسن الماضى(ع)، قال، قلت له: رجل خلّف عند أهله نفقة ألفين لسنتين، عليها زكاة؟ قال: إن كان شاهداً فعليه زكاة و إن كان غائباً فليس عليه زكاة؛ (١٠)
به امام كاظم (ع) عرض كردم كه مردى دو هزار درهم براى نفقه دو سال خانوادهاش گذارده و به سفر رفته است، آيا به اين مال، زكات تعلق مىگيرد؟ حضرت فرمودند: اگر مرد حاضر باشد زكات بر او واجب است و اگر غايب باشد، خير.
(٩) وسائل الشيعه، ج٩، باب ٥ از ابواب من تجب عليه الزكاة، ح٣، ص٩٤.
(١٠) همان، باب ١٧ از ابواب زكاة الذهب و الفضة، ح١، ص١٧٢.