شد. همچنين در ظاهر اين روايت، مطلبى مبنى بر مسئول بودن قاتل وجود ندارد و علما نيز در بيانات خويش به مسئوليت قاتل اشاره‌اى نكرده‌اند كه به نظر مى‌رسد ايشان به مسئوليت قاتل اعتقاد ندارد. مبانى مطروحه در اين بحث عبارتند از:

١. مسئوليت عامل فرار از باب كفالت :

اولين مبنا از مبانى اين مسئله، كفالت است. شهيد اول در اين خصوص مى‌فرمايد : با فرارى دادن قاتل، كفالت حاصل مى‌شود (٦).

البته، ايشان دليل اين مبنا را ذكر نكرده‌اند، ولى مرحوم شوشترى در باره دليل اين مبنا، صحيحه متقدم را ذكر كرده‌اند (٧). طبعاً با تحقق كفالت، احكام كفالت نيز جارى مى‌شود.

نقد و بررسى :

اولاً، ممكن است فحواى روايت با آثار كفالت تطابق كند، ولى نمى‌توان اين مسئله را از اقسام كفالت لحاظ كرد؛ زيرا كفالت، نوعى قرارداد است و قرارداد بر مبناى توافق و توافق بر مبناى رضايت طرفين است. بسيارى از علما بر لزوم وجود عقد در كفالت تأكيد كرده‌اند. صاحب جواهر در اين باره ادعاى عدم خلاف كرده است (٨).

همچنين علامه در تذكره ادعا كرده كه در اين باره مخالفى نمى‌شناسم (٩). شهيد ثانى نيز در اين باره مى‌فرمايد :

(٦) شهيد اول، اللمعة الدمشقيه، ص١٣٩ .
(٧) محمد تقى شوشترى، النجعه، ج٨، ص٧٣ .
(٨) محمد حسن نجفى، همان، ص٢٦، ١٣٣ .
(٩) علامه حلى حسن بن يوسف ، تذكره الفقهاء، ج١٤، ص٣٨٤ .