فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٣٩ - تبييت نيّت سفر حيدر بهرمن
جزيرى نيز در «الفقه على المذاهب الاربعه»، پس از نقل قول از اكثر اهل سنت غير از حنابله به عدم جواز افطار در صورتى كه در ميانه روز سفر كند مىگويد:
«افطار بر مسافرى كه از هنگام شب، نيّت روزه كرده باشد، جايز است و گناهى بر او نيست و قضاى آن بر او واجب است، برخلاف مالكىها كه قائلند اگر در سفر تبييت نيّت روزه كرده باشد در حالى كه روزه است صبح كند و سپس افطار كند، قضاى روزه و كفاره بر او واجب است و نيز برخلاف حنفىها كه مىگويند افطار بر كسى كه در سفر تبييت نيّت روزه كرده، حرام است و اگر افطار كند، قضاى آن روز بدون كفاره بر او واجب است.» (٣٤)
از اين عبارات روشن مىشود كه سخن اهل سنت، ناظر به مسئله ديگرى است كه آيا كسى كه از شب نيّت كرده در سفر روزه بگيرد، اگر در ميانه روز سفر كند، افطار براى او جايز است يا خير؟ و نيز در صورتى كه از شب نيّت كرده در سفر افطار كند، آيا اگر در ميانه روز سفر كرد جايز است، افطار كند يا خير؟ اين مسئله با بحث ما كه پيرامون تبييت نيّت سفر و عدم تبييت نيّت روزه در سفر است، تفاوت دارد، مگر اينكه گفته شود كه براى حمل بر تقيه، شبيهتر بودن به روايات عامه كفايت مىكند؛ زيرا اصل تبييت در كلمات آنان آمده است، گرچه آن تبييت با تبييت مد نظر در اينجا متفاوت است.
چهارم، اجماع مركب تنها در حالتى حجت خواهد بود كه به اجماع بسيط بازگردد به اين صورت كه هر دو گروه بر عدم صحت قول سوم تصريح كنند. در اين مورد حتى با وجود عدم صحت مذهب آنها، چنين تصريحى در كلمات ايشان يافت نمىشود و صرف قائل نشدن به قول سوم، اجماع مركب شمرده نمىشود.
(٣٤)الفقه على المذاهب الاربعة، ج١، ص٥٧٤ .