...سال گذشته از سمت فرنگستان سخنى به مملكت ما سرايت كرد و آن سخن اين بود كه هر دولتى كه پادشاه و وزرا و حكامش به دلخواه خود با رعيت رفتار مى‌كنند، آن دولت سرچشمه ظلم و تعدّى و تطاول است و مملكتى كه ابواب ظلم و تعدّى و تطاول در آن مفتوح باشد آبادانى برنمى‌دارد و لايزال [ = پيوسته [بر پريشانى رعيت و بى‌سامانى اهالى مى‌افزايد تا آنجا كه بالمرّه آن مملكت از استقلال مى‌افتد و در هاضمه جانورهاى جهانخور به تحليل مى‌رود.

و گفتند معالجه اين مرضِ مهلكِ مُفنى آن است كه مردم جمع بشوند و از پادشاه بخواهند كه سلطنت دلخواهانه را تغيير بدهد و در تكاليف دولتى و خدمات ديوانى و وظايف دربارى قرارى بگذارند كه مِن بَعد رفتار و كردار پادشاه و طبقات خدم و حشم او هيچ وقت از آن قرار تخطى نكند و اين قرارداد را هم مردمان عاقل و امين و صحيح از خود رعايا به تصويب يكديگر بنويسند و به صحّه پادشاه رسانيده در مملكت منتشر نمايند...

سلسله علماى عظام و حجج اسلام چون از اين تقرير و اين ترتيب استحضار تام به هم رسانيدند، مكرّر با يكديگر ملاقات نمودند و مقالات سرودند و همه تصديق فرمودند كه اين خرابى در مملكت ايران، از بى‌قانونى و ناحسابى دولت است و بايد از دولت تحصيل مجلس شوراى ملى كرد كه تكليف دواير دولتى را معيّن و تصرفاتشان را محدود نمايد. تا آنكه بحمد اللّه‌ تعالى پادشاه مرحوم ]= مظفرالدين شاه [موفّق، و مساعى علماى عظامْ مَشكور، و مجلس دارالشوراى كبراى اسلامى مفتوح شد... (٢١)

(٢١) رسائل، اعلاميه‌ها...، همان، صص ٢٦٠ـ٢٦١. تأكيد روى كلمات از ماست.