فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢١٥ - تحليل فقهى مبانى جرم فرارى دادن محكومين به قصاص وحيد مهدوى راد

مهم‌ترين دليلى كه براى مسئوليت عامل فرار ارائه شده است و علما نيز نوعاً بر اساس آن مبانى خود را مطرح كرده‌اند، صحيحه حريز از امام صادق(ع) است (٤) :

عَنْ حَرِيزٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ(ع) قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ رَجُلٍ قَتَلَ رَجُلًا عَمْداً فَرُفِعَ إِلَى الْوَالِى فَدَفَعَهُ الْوَالِي إِلَى أَوْلِيَاءِ الْمَقْتُولِ لِيَقْتُلُوهُ فَوَثَبَ عَلَيْهِمْ قَوْمٌ فَخَلَّصُوا الْقَاتِلَ مِنْ أَيْدِى الأَولِيَاءِ، قَالَ: أَرَى أَنْ يُحْبَسَ الَّذِين خَلَّصَوا الْقَاتِلَ مِنْ أَيْدِى الْأَوْلِيَاءِ حَتَّى يَأْتُوا بِالْقَاتِلِ قِيلَ: فَإِنْ مَاتَ الْقَاتِلُ وَ هُمْ فِي السِّجْنِ؟ قَالَ : إِنْ مَاتَ فَعَلَيْهِمُ الدِّيَةُ يُؤَدُّونَهَا جَمِيعاً إِلَى أَولِيَاءِ الْمَقْتُول (٥)؛

حريز مى‌گويد: از امام صادق(ع) سؤال كردم در باره مردى كه مرد ديگرى را عمداً كشته است، دعوى را نزد والى بردند و والى قاتل را براى قصاص به اولياى مقتول تحويل داد . در اين حين، عدّه‌اى ريختند و قاتل را از دست اولياى مقتول رها كردند. امام فرمودند: كسانى كه قاتل را از دست اوليا خلاصى دادند، حبس شوند تا اينكه قاتل را بياورند. گفته شده اگر قاتل فوت كرد در حالى كه آنها در زندان بودند ؟ امام فرمودند : اگر قاتل فوت كرد، ديه به عهده عاملين فرار است و همه آنان بايد ديه را به اولياى مقتول بپردازند .

طبق ظاهر اين روايت، عامل فرار حبس مى‌شود تا قاتل را تحويل دهد. در صورتى كه حبس، وى را ملزم به تحويل نكند، كما كان در حبس باقى خواهد ماند تا اينكه قاتل فوت كند، در اين صورت، وى مكلف به پرداخت ديه خواهد