فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٨١ - قانون توارث زوجين از ديدگاه قرآن كريم خالد غفورى
نه علت و ملاك آن تا حكم توارث داير مدار آن باشد.
د: منطوق روايت مضمره سماعه موافق با ديگر روايات است، اما مفهوم آن بر اين دلالت مىكند كه اگر طلاق مريض بدون قصد اضرار باشد، ارثى در ميان نخواهد بود و در اين صورت، معارض با ديگر روايات از جمله روايت يونس خواهد بود. بنابراين، چگونه مىتوان تعارض ميان اين دو روايت را حل كرد؟
حاصل بحث آنكه پس از ذكر اشكالات و پاسخهابه همان بحث اول باز مىگرديم كه مدلول روايات مربوط به مطلقه مريض، با آيات ارث قابل جمع نيست.
صحيح اين است كه حلّ اين مشكل براساس قواعد عمومى ارث كه در قرآن كريم تبيين شده، امكانپذير نيست، بلكه حل آن نياز به بحث در دايره ديگرى غير از باب ارث دارد. و آنچه در نظر بدوى به ذهن مىرسد اين است كه مناسب است در اين مسئله به قواعد عقود و ايقاعات پناه ببريم؛ چون تمامى عقود و ايقاعاتى را كه مريض در مرض منجر به مرگ انشا مىكند، به طور كلى داراى اشكال است و اين اشكال مربوط به اراده و قصد است و اين مشكل تنها مربوط به طلاق نيست؛ چون مرض منجر به مرگ حالتى است ويژه كه از طرفى نمىتوان صددرصد فرد را مسلوب العباره دانست و كلاً و يا بعضاً همچون فرد غافل فاقد شرايط اهليت تصرف به شمار آورد و تمامى عقود و ايقاعات وى را بى اثر دانست و از سوى ديگر، نمىتوان صد درصد همه انشاهاى وى را همانند انشاهاى شخص سالم صحيح و معتبر دانست به گونهاى كه تمامى آثار انشاهاى شخص واجد شرايط تصرف، بر انشاهاى وى نيز بار شود. به همين جهت است كه مىبينيم در منجزات مريض همواره ميان فقها نزاع وجود دارد كه آيا از اصل تركه بايد برداشته شود يا از ثلث وى؟
با اين تحليل، وضعيت مسئله ازدواج مريض و مشروط بودن ارث زوجه از