طلاق او امتناع كند، مجبور به طلاق كند. اصل اين مسئله مورد اتفاق فقهاست، تنها اختلاف در اين است كه آيا زوج مولى تعييناً بر طلاق اجبار مى‌شود يا به نحو تخيير به يكى از دو امر ـ طلاق يا مراجعه به همسر ـ اجبار مى‌شود؟

مشهور گفته‌اند كه زوج مولى بين انتخاب طلاق يا مراجعه به همسر و دادن كفاره مخير است (١٨) و براى مدعاى خود به ظاهر اين آيه كريمه استناد كرده‌اند:

«للّذين يؤلون من نسائهم تربّصُ أربعة أشهرٍ فان فاء وا فانّ اللّه‌ غفور رحيم و ان عزموا الطلاق فإنّ اللّه‌ سميع عليم (١٩)؛ آنان كه با زنان خود ايلا كنند چهار ماه انتظاركشند، اگر بازگشتند خداوند آمرزنده و مهربان است و اگر عزم طلاق كردند خداوند به گفتار و كردارشان شنوا و داناست».

در اين آيه، چهار ماه انتظار ، رجوع به همسر و عزم بر طلاق به نحو تخييرى مطرح شده است. همچنين به روايات نيز استناد شده است، خصوصاً روايت صحيح حماد از حلبى كه از امام صادق(ع) نقل كرده است:

أيّما رجل آلى من امرأته... و ان كان بعد الاربعة الاشهر ثم يجبر على أن يفيء أو يطلّق ؛ هرگاه مردى همسر خود را ايلا كند؛ بعد از چهار ماه، يا بر مراجعه به همسر و دادن كفاره و يا بر طلاق دادن همسر اجبار مى‌شود (٢٠).

اما به نظر بعضى از علماى متقدم، حاكم، زوج مولى را تعييناً به امر طلاق اجبار مى‌كند مشروط بر اينكه از مراجعه به همسر و دادن كفاره يا طلاق بعد از

(١٨) الخلاف، ج٤، ص٥١٥، م٨؛ شرائع الاسلام، ج٣، ص٨٦، مختلف الشيعه، ج٧، ص٤٤٠؛ مسالك الافهام، ج١٠، ص١٤١ ـ ١٤٣؛ جواهر الكلام، ج٣٣، ص٣١٤ ـ ٣١٥.
(١٩) بقره، آيات ٢٢٦ ـ ٢٢٧.
(٢٠) وسائل الشيعه، ج٢٢، ص٣٤٧، باب ٨ از ابواب ايلاء، ح١.