نفقه به او مجبور كند، عده‌اى معتقدند كه حاكم فقط مى‌تواند زوج را بر دادن نفقه اجبار كند. (١٣) عده‌اى ديگر اعتقاد دارند كه حاكم شرع علاوه بر اجبار مى‌تواند با صلاحديد خود زوج را تعزير كند و از مال او به زوجه نفقه بدهد، هر چند با فروختن املاك او باشد (١٤). بعضى تصريح كرده‌اند كه حاكم مى‌تواند در صورتى كه زوج از دادن نفقه به زوجه ممانعت كند، وى را مجبور به طلاق كند و در صورت اصرار او، حاكم مى‌تواند زوجه را در صورت درخواست خودش، غياباً طلاق دهد. (١٥) (ر.ك: مدخل طلاق)

٢. اجبار به پرداخت نفقه اقارب : فقها اتفاق نظر دارند بر اينكه حاكم مى‌تواند كسى را كه نفقه نزديكانش مانند پدر و مادر يا فرزند بر او واجب است، در صورت تمكن مالى و امتناع او، مجبور به پرداخت نفقه آنهاكند. (١٦) همچنين اگر مالك حيوانات از تعليف آنها خوددارى كند حاكم مى‌تواند او را به دادن علوفه يا فروش آنها يا تذكيه آنها ـ اگر حلال گوشت باشند ـ مجبور كند. (١٧) (ر.ك: مدخل نفقه).

٣. اجبار كسى كه زوجه خود را ايلا كرده به طلاق او: حاكم مى‌تواند زوج ايلاء كننده را در صورتى كه بعد از تمام شدن مدت ايلاء از مراجعه به همسر يا

(١٣) الكافى فى الفقه، ص١٧٧؛ نهاية المرام، ج١، ص٤٢٨؛ كشف اللثام، ج٧، ص٥٢٠.
(١٤) التحفة السنية، ص٢٨٢(مخطوط)؛ الحدائق الناضرة، ج٢٤، ص٦١٩؛ جواهر الكلام، ج٣١، ص٢٠٧.
(١٥) المقنعه،ص ٥١٩، غنية النزوع، ص٣٥٣؛ منهاج الصالحين، خويى، ج٢، ص٢٨٨ ـ ٢٨٩، م ١٤٠٦.
(١٦) الكافى فى الفقه، ص١٧٧؛ الخلاف، ج٥، ص١٢٩، م٣٢؛ المبسوط فى فقه الاماميه، ج٦، ص٢٢ و ٣٥؛ شرائع الاسلام، ج٢، ص٢٥٣؛ جواهر الكلام، ج٣١، ص٣٨٨ .
(١٧) المبسوط فى فقه الاماميه، ج٦، ص٤٧؛ المختصر النافع، ص٢٢٠؛ قواعد الاحكام، ج٣، ص١١٨؛ ايضاح الفوائد فى شرح اشكالات القواعد، ج٣، ص٢٩٠ ـ ٢٩١ ؛ مسالك الافهام الى تنقيح شرائع الاسلام، ج٨، ص٥٠٢؛ جواهر الكلام، ج٣١، ص٣٩١ ـ ٣٩٢.