مشهور فقها از آنجا كه خبر واحد را حجت مى‌دانند، اين روايات را مخصّص قاعده مذكور، فرض كرده و طبق آن عمل كرده‌اند. در هر حال، اختلاف نظر مشهور با ابن ادريس مبنايى است.

اشكال : عامل فرار با فرارى دادن قاتل، مباشر در تفويت حق اولياى دم است. در اين صورت، مسئوليت، متوجه وى مى‌باشد نه قاتل.

جواب : در تحقق نتيجه‌اى مانند تفويت حق، سلسله عللى دست به دست هم مى‌دهند . برخى از علل، قريب به نتيجه و برخى بعيد از نتيجه هستند. اگر از نتيجه به صورت تصاعدى به سلسله علل بنگريم، هر علتى كه به تحقق نتيجه نزديك‌تر و قابليت مسئوليت داشته باشد، آن علت مسئول است. در مسئله فرارى‌دادن قاتل، تفويت حق اوليا، نتيجه‌اى است كه يك سلسله علل در تحقق آن نقش دارند. اولين علتى كه بى واسطه، نتيجه را محقق مى‌سازد، فرار قاتل است. عمل عامل فرار نيز علت است ولى علتى بعيد از نتيجه؛ زيرا عامل فرار ابتدا زمينه فرار را محقق مى‌سازد و سپس قاتل خود اقدام به فرار مى‌كند. لذا استناد، به علت نزديك به نتيجه داده مى‌شود نه به علت بعيد از نتيجه. از همين روست كه مقدس اردبيلى مى‌فرمايد:

زمانى كه شيئى با دو سبب محقق مى‌شود كه يكى قريب و ديگرى بعيد است، آن شى‌ء به قريب نسبت داده مى‌شود. بعيد هم سببِ سبب است، به نحوى كه براى آن، مدخليتى در تحقق آن شى‌ء وجود دارد. در اين صورت ضمان مستند به مباشر مى‌شود؛ زيرا مباشر اقرب العلل نسبت به سبب است (٣٩).

(٣٧) ابن ادريس حلى، همان .
(٣٨)ابن ادريس حلى، همان، ج١، ص٤٧ .
(٣٩) احمد مقدس اردبيلى، ج١٠، ص٥٠١ .