فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٣٨ - تبييت نيّت سفر حيدر بهرمن
«اما الجمهور، فقد قال الشافعي: اذا نوى المقيم الصوم قبل الفجر ثم خرج بعد الفجر مسافراً لم يفطر يومه و به قال ابو حنيفة و مالك و الاوزاعي و أبو ثور و اختاره النخعي و مكحول والزهري». (٣١)
برخى از فقها نيز در اين نقل از علامه تبعيت كردهاند، (٣٢) ولى پس از مراجعه به سخن ابن قدامه در مغنى و كتاب الفقه على المذاهب الاربعه آشكار مىشود كه نظر شافعى با آنچه به او نسبت دادهاند، بيگانه است. مراد از تبييت در كلام اهل سنت، تبييت نيّت روزهگرفتن و يا افطاركردن در سفر است نه تبييت نيّت سفر.
ابن قدامه در كتاب مغنى مىگويد:
«حال مسافر از سه صورت خارج نيست:
اول، در حالى كه در سفر است، ماه مبارك رمضان فرا رسد كه در اين صورت، خلافى بر مباح بودن افطار او ميان اهل علم نيست.
دوم، در ميانه ماه مبارك رمضان به هنگام شب به سفر رود كه در اين صورت بنابر قول تمام اهل علم، مىتواند در صبح روز بعد از آن شب، افطار كند.
سوم، در ميانه روز ماه مبارك رمضان به سفر رود... در اين مورد دو روايت از احمد نقل شده است؛ در روايت اول، مىتواند افطار كند... و در روايت دوم، افطار آن روز براى او مباح نيست و اين قول، قول مكحول و زهرى و يحيى انصارى و مالك و اوزاعى و شافعى و صاحب نظران است. (٣٣)
سخن وى از جهت تبييت نيّت و عدم آن و نسبت به پيش از زوال و پس از آن مطلق است.
(٣١) منتهى المطلب (چاپ سنگى )، ج٢، ص٥٩٩.
(٣٢) بنگريد: رياض المسائل، ج٥، ص٤٨٩؛ جواهر الكلام، ج ١٧،ص ١٣٦ ، مستمسك العروة الوثقى، ج٨، ص٤١٦؛ مهذب الاحكام، ج١٠، ص٢٢٠ .
(٣٣) المغنى، ج٣، ص١٣.