اخبارى بحرينى دراين شهرساكن بودند، حوزه علميه اين شهر در زمان وحيد متحول شد و به گرايش اصولى روى آورد. سپس وحيد به كربلا منتقل شد كه در آن زمان به سبب حضور محدث بحرانى، حوزه مركزى اخباريان به شمار مى‌رفت. وحيد اين حوزه را نيز به گرايش اصولى، متحول كرد و تا آخر عمر خود در اين شهر ماند.

مجلس درس او در كربلا، سرشار از فقهاى بزرگ بود. شاگردان فاضل محدث بحرانى كه قبل از آمدن وحيد به كربلا، زعيم و استاد حوزه كربلا بود، به حلقه درس وحيد كشانده شدند. بدين ترتيب، وحيد بهبهانى توانست محور همه حوزه‌هاى علمى قرار گيرد و نسل‌هايى از فقيهان بزرگ پس از خود را تربيت كند. تمام همت او در اين مرحله متوجه تقويت پايه‌هاى گرايش درست اصولى و نقض و نقد اخباريگرى و بازگرداندن انسجام و اعتدال به فقه اهل بيت(ع) بود.

وحيد بهبهانى از افكار اصولى و فقهى و حديثى و رجالى خود، كتاب هاى ارزشمندى به جا گذاشت. شاگرد او شيخ ابوعلى حائرى در كتاب منتهى المقال مى‌گويد:«تأليفات استاد نزديك به شصت كتاب است». (٦٦)

٦ ـ دوره پختگى و كمال

اين دوره، امتداد دوره پيشين و استمرار همان روش فقهى است كه مكتب وحيد بهبهانى و شاگردان وى آن را پايه گذارى و تثبيت كردند. اما اين روش با گذشت دو نسل از فقهاى اين مكتب و به دست يكى از فقهاى بى مانند آن، شيخ مرتضى انصارى به بالاترين حد پختگى و عمق و جامعيت رسيد، به گونه‌اى كه مى‌توان آن را عصر جديدى در تاريخ فقه و اصول به شمار آورد. چنانكه از مقايسه دو كتاب فقهى و اصول اين فقيه بزرگ يعنى مكاسب و فرائد الاصول با كتاب هاى مشابه آنها كه فقهاى اين مكتب قبل از شيخ انصارى در همين موضوع نوشته‌اند، اين نكته آشكار خواهد شد. تفاوت اين دو اثر شيخ انصارى با آثار قبل از آن در محتوا و روش و شيوه استدلال، بسيار است. شيخ اعظم توانست روش

(٦٦) منتهى المقال،ج٦،ص١٨٠.