فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٥٣
استراحت و فراغ درحد ضرورت و عقلايى مورد تأييد است نه زايد بر آن.
اين بحث نيز قابل بررسى و تحقيق جامع است.
به فرض رفاه و آسايش در حدّ مشروع باشد، به چه دليلى كار و تلاش براى كسب آن يك واجب شرعى است كه در مقاله چنين مطرح شده است؟
نياز به استدلال نيست كه كار به مقدار تأمين زندگى معتدل مستحسن و لازم است و كار به مقدار تأمين نفقههاى واجب، لازم است و براى آسايش اهل و عيال بهتر است. اگر مقدمه منحصر به فرد واجبى باشد نيز واجب است، تا آن جا كه حضرت امام فرمودهاند:
لاريب في أنّ التكسب و تحصيل المعيشة بالكدّ و التعب محبوب عنداللّه. (٧)
اگر رهايى از وابستگى كشور اسلامى به اجانب مشروط به كارى باشد يا كار طورى باشد كه اگر رها شود، ضرر مهمّى به جامعه يا فرد وارد مىشود، آن جا واجب است. امّا واجب بودن كار براى آسايش و رفاه بيشتر چه حكم شرعى دارد اگرواجب شرعى است دليل آن چيست؟
جهت روشن شدن مطلب، عبارتى از شهيد ثانى مىآوريم:
فالواجب منها ما توقف تحصيل مؤنته... و مطلق التجارة التى يتمّ بها نظام نوع الإنسان فإنّ ذلك مِن الواجبات الكفائية... و المستحب ما يحصل به المستحب و هو التوسعة على العيال و نفع المؤمنين و مطلق المحاويج غير المضطرين و المباح ما يحصل به الزيادة... (٨)
٣. نويسنده محترم آوردهاند:
...بنابر اين هر گونه تجاوز از حد، اسراف نيست. تجاوز از حدّى كه غرض عقلايى در پى نداشته و مورد تقبيح عقلا باشد، اسراف است. (٩)
(٧)
(٨)
(٩)