مناسب است اشاره شود كه فقاهت در عصر اوّل ـ عصر صدور ـ امتيازات وويژگى‌هايى متفاوت با عصر دوم داشت. در اينجا به اهم اين امتيازات و ويژگى‌ها اشاره مى‌كنيم:

١ ـ ثبوت امامت عظمى و ولايت كبرى براى پيامبر اكرم(ص) و پس از او براى ائمه(ع) و حضور ايشان در اين عصر. به حكم آيه كريمه {أطِيْعُوا اللّهَ وَ أطِيْعُوا الرَّسُوْلَ وَ اُولِى اْلاَمْرِ مِنْكُمْ} (٥٦) اطاعت از ايشان و رجوع به آنان در همه امور و عمل به گفتار آنان بر همه مردم واجب بود.

٢ ـ امكان دست يابى به حكم شرعى واقعى دراين عصر از طريق مراجعه مردم به پيامبر يا امام و پرسيدن حقايق و احكام و اسرار دين از آنان.

٣ ـ جايز نبودن اجتهاد در برابر قول و رأى پيامبر و امام؛ زيرا اجتهاد در مقابل نص بود كه شرعاً حرام و عقلاً باطل است.

٤ ـ تصدى فقها بر هيچ منصبى از قضاوت وافتاء و ولايت بر امور و اخذ حقوق شرعى و غيره، جايز نبود مگر با مراجعه به پيامبر و امام و نصب از جانب ايشان.

٥ ـ فقيهان راوى در اين عصر، براى كشف و استنباط حكم مسأله فقهى، حق نداشتند قبل از سؤال از پيامبر يا امام ابتدائاً به قواعد و اصول كلى كه در اختيار داشتند، مراجعه كنند؛ زيرا احتمال داشت براى آن قواعد و اصول كلى، دليل مخصِّص يا مقيِّد يا دليلى حاكم برآنها، وجود داشته باشد. براين اساس، تمسك به اصول و قواعد كلى قبل از پرسيدن از معصوم، حجت نبوده است ؛ چرا كه از قبيل تمسك به عمومات قبل از فحص از مخصص است و فحص در زمان حضور معصوم تمام نيست مگر با سؤال از او.

٦ ـ نشان فقاهت دراين عصر، آموختن سنت و احاديث و ثبت و نقل آنها و فتوا دادن براساس معناى ظاهر و آشكار آنها بوده است. در مسايل نظرى و اجتهادى نيز به ائمه(ع)

(٥٦) نساء: ٥٩.