در آغاز جلد دوم تقريظ مولى محمد حسين اردكانى (٧) در سال ١٢٨٦ آمده است و در پايان آن، رساله‌اى در جواز بيع وقف و عدم جواز آن از همان مؤلف به فارسى آمده است.

اين بود آنچه از آثار قلمى مرحوم آرانى يافتيم و از تنوّع و عمق مباحث آنها مى توان به شخصيت والاى علمى مؤلف پى برد و اين كه احاطه تام بر گفته‌هاى فقها و تجزيه و تحليل عميق از مسائل دارد.

نسخه حاضر

نسخه‌اى كه در صدد تحقيق آن برآمده‌ايم رساله‌اى است كه مرحوم آرانى در باره مشروعيت يا عدم مشروعيت فروختن عين موقوفه نوشته وآن را به صورت سؤال و جواب مورد بحث و بررسى قرار داده است .

اين نسخه ـ چنان كه اشاره شد ـ در آخر كتاب نفائس المسائل بوده و داراى ٣٥ صفحه است (از ص ٥٤٠ تا ٥٧٤) و ابعاد هرصفحه ٥/١٧ * ٥/٢١ سانتيمتر مى باشد.

از خط خوردگى‌هاى نسخه و تصحيحات فراوان و همچنين از تاريخ فراغت از كتابت آن (١١ ربيع الاول ١٢٨٢) و نيز از تاريخ تقريظ مرحوم ملا محمد حسين اردكانى، به دست مى آيد كه اين نسخه بايد به خط خود مرحوم مؤلف باشد.

اين رساله پژوهشى فقهى در باره فروش وقف است و سير اجمالى در اين رساله نشان مى‌دهد كه به انبوهى از سخنان فقها در ابواب مختلف فقه استدلال شده و همچنين روايات متعددى مورد بحث و بررسى قرار گرفته است.

چه بسا در ابتدا تصوّر شود قدرى در استدلال مبالغه صورت گرفته است اما با بررسى دقيق به اين نتيجه مى‌رسيم كه مسأله فروش وقف از مسائل دشوار فقه است. حتى نزد

(٧) آيت اللّه‌ محمد حسين اردكانى فرزند محمد فرزند اسماعيل معروف به فاضل اردكانى حايرى مى باشد كه در سال ١٢٥٣ ق متولد و در سال ١٣٠٢ ق دار فانى را وداع گفت. (فهرس التراث ، ج ٢ ، ص ١٩٨)