فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٤٠ - مكتب فقهى اهل بيت(ع)* سيدمحمود هاشمى شاهرودى
شد. ايشان در موارد
خاصى، شيعيان خود در سرزمينهاى اسلامىِ دور دست را به برخى فقها امثال ذكريا بن آدم و يونس بن عبدالرحمن و كسانى ديگر ارجاع مىدادند تا مردم آموزههاى دينى خود را از آنان فرا گيرند. اين كار در عصر غيبت صغرى به صورت گستردهترى انجام مىگرفت و با پايان يافتن عصر غيبت صغرى و آغاز عصر غيبت كبرى به صورت منحصر و متعين در آمد و در رواياتى از جمله در توقيع معروفى كه از ناحيه مقدسه صادر شده و اسحاق بن يعقوب آن را روايت كرده، علناً بيان شده است:
قال: سألت محمد بن عثمان العمرى أن يوصل لي كتاباً قد سألتُ فيه عن مسائل اشكلتْ عليّ، فورد التوقيع بخطّ مولانا صاحب الزمان: امّا ما سألت عنه ارشدك اللّه و ثبّتك... الى أن قال:
اسحاق بن يعقوب مىگويد: از محمد بن عثمان عمرى خواستم نامهاى كه مسائل مشكلم را در آن پرسيده بودم به حضور امام برساند. اين نوشته به خط مولايمان صاحب الزمان صادر شد: اما درباره آنچه پرسيده بودى ـ خدا تو را ارشاد كند و ثابت قدم نگهدارد ـ .... در حوادث واقعه، به راويان حديث ما رجوع كن. آنان حجت من بر شما و من حجت خدا بر آنانم.
مبدأ اين عصر، سال ٣٢٩ هـ است. با وفات چهارمين سفير و نايب خاص امام، غيبت كبرى آغاز شد و همچنان ادامه دارد تا روزى كه خداوند با ظهور امام منتظر(عج)، جهان را گشايشى دهد و زمين را كه از ظلم و جور پر شده است آكنده از عدل و قسط فرمايد. شش روز پيش از وفات ابوالحسن على بن محمد سمرى نايب چهارم، در توقيعى از ناحيه مقدسه با اعلام مرگ قريب الوقوع او، آغاز غيبت كبرى اعلان شد. متن توقيع
(٥٨) وسائل ،ج٢٧،ص١٤٠، ب ١١ از صفات قاضى، حديث ٩؛ كمال الدين ،ص٤٨٤، ب ٤٥، توقيع چهارم؛ الغيبة شيخ طوسى ،ص ١٧٧.