آن حضرت و اصحاب پدرش، نيز اصحاب پسرش امام موسى كاظم(ع) اين مسائل را روايت كرده‌اند و هيچ فنى از فنون علم نماند مگراين كه از امام صادق(ع) در آن فن، ابوابى روايت شده باشد. (٥١)

ابوالعباس احمد بن محمد بن سعيد، معروف به ابن عقده(متوفاى ٣٣٣) نام رجالى را كه از امام صادق(ع) روايت كرده‌اند در كتابى گرد آورد. او در اين كتاب چهار هزار نفر را بر شمرد و احاديثى را كه هريك از آنان روايت كرده‌اند استخراج كرد. (٥٢)

سبب رونق مكتب اهل بيت دراين دوره، همان گونه كه اشاره كرديم، گشايشى بودكه در زمان اين دو امام از طرف حكومت نسبت به مدرسة اهل بيت و شيعيان حاصل شده بود. اما ديرى نپاييد كه در عهد ائمه بعدى ـ خصوصاً در زمان امام موسى بن جعفر(ع) ـ وضع به حال سابق بازگشت و ايجاد تنگنا براى ائمه و آزار ايشان آغاز شد. تا آنجا كه آن امام مظلوم را به زندان افكندند و به دست سندى بن شاهك با سمّ شهيد شد.

اگر چه فشارها و تنگناها دوباره آغاز شد، اما مكتب فقهى و فكرى اهل بيت(ع) در زمان امام باقر و امام صادق(ع) به كمال خود رسيده و بناى آن اتمام يافته بود. از اين رو فشارها و جناياتى كه عليه اين مكتب اعمال مى‌شد، نتيجه‌اى نداشت جز تثبيت بيشتر اين مكتب و افزايش محبوبيت و گسترش نشر و فزونى پيروان و فعاليت بيشتر آن. واين خود برنگرانى وترس حكّام مى‌افزود، از اين رو سياست جلب ائمه از مدينه به مركز خلافت را پيش گرفتند وآنان را تحت مراقبت شديد علنى يا سرّى قرار دادند. اين وضع موجب محدود شدن فعاليت ائمه(ع) و دشوارى ارتباط آنان با شيعيانشان شد كه در آن روزگار تعدادشان فراوان و گسترده شده بود. اعمال اين محدوديت‌ها يكى از عوامل كاهش صدور روايات و كاهش راويان دراين مرحله نسبت به زمان امام باقر(ع) و امام صادق(ع) بود.

مجموع راويانى كه شيخ طوسى در رجال خود نام مى‌برد، از راويان امير المؤمنين

(٥١) اعلام الورى بالأعلام الهدى ،ج٢،ص١٩٩.
(٥٢) خلاصة الاقوال فى معرفة الرجال ،ص ٣٢١ ـ ٣٢٢.