پيروى كنيد كه به جهل او عذر نياوريد. علمى كه آدم با خود آورد و همه آنچه مايه فضيلت پيامبران است در محمد(ص) خاتم پيامبران و عترت پاك او است. شما را به كجا مى‌كشانند؟ يا شما به كجا مى‌رويد؟ (٤١)

دراين مدت، ائمه اطهار(ع) نصوص و روايات بسيارى را بيان كرده و به انتشار علوم و معارف گوناگون اسلامى و تربيت دانشمندان پرداختند. على الخصوص در عصر دوامام باقر و صادق(ع) كه بيش از نيم قرن(٩٥ ـ ١٤٥هـ) را در برگرفت. اين مدت، همزمان با فترت انتقال دولت ميان امويان و عباسيان بود و هر دو در ضعف بودند؛ چرا كه دولت اموى در آستانه سقوط بود و دولت عباسى تازه به آرامشِ بعد از انقلاب رسيده بود و براى استقرار خود مى‌كوشيد و سخت به تاراندن دنباله‌هاى دولت سرنگون شده أموى مشغول بود. از اين رو، اين عهد را عهد گشايش و نشاط فكرى و فقهى مكتب اهل بيت(ع) و انتشار علوم آل محمد(ص) به شمار مى‌آورند. فضلا و راويان شيعه در اين سالها، امنيت جانى داشته و آسوده خاطر، دوستى خود با اهل بيت را اظهار مى‌كردند و بدين امر ميان مردم شناخته شده بودند. آنان در اين مدت، بيشترين آثار خود را از تعاليم ائمه(ع)، تأليف كردند و با تلاش آنان شريعت محفوظ ماند و علوم آل محمد(ص) گسترش يافت.

هريك از ائمه اهل بيت(ع) ـ مخصوصاً امام باقر و امام صادق(ع) ـ شبستان ويژه‌اى در مسجد النبى براى تعليم و تدريس داشتند. (٤٢) همچنين هر كدام از آنان در خانه خود نيز ـ به ويژه در ايام حج ـ مجلسى داشتند آراسته از طالبان علم و استفتا كنندگانى كه از اطراف نزد ايشان مى‌آمدند. اصحاب ايشان، سؤالات واردين را تدوين كرده و هنگام تشرف آنان به محضر امام تقديم مى‌كردند. همه طبقات، ائمه را به عنوان اهل بيت علم و وارثان ميراث پاك پيامبر و كسانى كه از عالم غيب تفهيم شده‌اند، مى‌شناختند.

عبداللّه‌ بن عطاء مكّى مى‌گويد: «علما را نزد ـ هيچ كس كوچكتر از نزد ابى جعفر ـ مقصود امام باقر است ـ نديدم. حَكَم بن عتيبه را با همه جلالتى كه ميان مردم داشت، ديدم

(٤١) دعائم الاسلام ،ج١،ص٩٨؛ مستدرك الوسايل ،ج١٧ ،ص ٢٥٦، ح ٦.
(٤٢) امالى شيخ صدوق ،ص ٥٩٣، مجلس هفتادو ششم، حديث ٨٢٢.