«عاذر بن ابى‌عاذر» از احبار يهود و از مخالفان پيامبر صلى الله عليه و آله بود. [١] برخى مفسّران، آيه ٥٩ مائده (٥) را درباره گروهى از يهود، از جمله وى دانسته‌اند كه خداوند به سبب انتقاد نابه‌جاى آنان از پيامبر صلى الله عليه و آله و مؤمنان، آنان را نكوهش نموده است. [٢]

عاريه‌

عاريه، عقد شرعى است براى اباحه انتفاع و بهره بردن از عين چيزى به صورت تبرّعى و رايگان. [٣] در اين مدخل از واژه‌ «برّ» و جمله تركيب شده‌ «و يمنعون الماعون» يعنى امتناع‌كنندگان از عاريه دادن اثاث زندگى، استفاده شده است.

عاريه اثاث‌

١. اجتناب از عاريه دادن لوازم منزل به مراجعه‌كنندگان درپى‌دارنده عذاب الهى:

فَوَيْلٌ‌ ... وَ يَمْنَعُونَ الْماعُونَ. [٤]

ماعون (١٠٧) ٤ و ٧

٢. تكذيب دين، زمينه‌ساز امتناع از عاريه دادن لوازم منزل:

أَ رَأَيْتَ الَّذِي يُكَذِّبُ بِالدِّينِ‌ وَ يَمْنَعُونَ الْماعُونَ. [٥]

ماعون (١٠٧) ١ و ٧

٣. امتناع از عاريه دادن وسايل زندگى، از اوصاف رياكاران:

الَّذِينَ هُمْ يُراؤُنَ‌ وَ يَمْنَعُونَ الْماعُونَ.

ماعون (١٠٧) ٦ و ٧

٤. لزوم ردّ نكردن مراجعه‌كنندگان جهت عاريه لوازم منزل:

وَ يَمْنَعُونَ الْماعُونَ.

ماعون (١٠٧) ٧

٥. عاريه ندادن لوازم زندگى خود به نيازمندان، امرى نكوهيده:

فَذلِكَ الَّذِي يَدُعُّ الْيَتِيمَ‌ وَ لا يَحُضُّ عَلى‌ طَعامِ الْمِسْكِينِ‌ وَ يَمْنَعُونَ الْماعُونَ.

ماعون (١٠٧) ٢ و ٣ و ٧

٦. بى‌اعتقادى به معاد و پاداش و كيفر، مايه بى‌تفاوتى انسان در برابر ضروريّات زندگى مردم و امتناع از عاريه دادن آنها:

أَ رَأَيْتَ الَّذِي يُكَذِّبُ بِالدِّينِ‌ وَ يَمْنَعُونَ الْماعُونَ.

ماعون (١٠٧) ١ و ٧

٧. بى‌اعتنايى به نماز، زمينه‌ساز بازماندن انسان از عاريه دادن وسايل زندگى به ديگران:

الَّذِينَ هُمْ عَنْ صَلاتِهِمْ ساهُونَ‌ وَ يَمْنَعُونَ الْماعُونَ.

ماعون (١٠٧) ٥ و ٧

[١] . السّيرة النبويّه، ابن‌هشام، ج ٢، ص ٥٦٧

[٢] . جامع‌البيان، ج ٤، جزء ٦، ص ٣٩٤؛ تفسير التحرير والتنوير، ج ٤، جزء ٦، ص ٢٤٣

[٣] . مسالك الافهام، ج ٣، ص ٩٦

[٤] . از امام صادق عليه السلام روايت شده كه «ماعون» وسايل خانه‌است كه عاريه داده مى‌شود. (الكافى، ج ٣، ص ٤٩٩)

[٥] . «ماعون» عنوان عامى براى اثاثيّه منزل، از قبيل ديگ، تبر و كاسه است (المصباح، ج ١-/ ٢، ص ٥٧٦، «معن»)