ظهار از جمله سنن جاهلى بود كه مرد به همسرش مى‌گفت: تو براى من همچون پشت مادرم هستى. با اين سخن، زن از شوهرش جدا مى‌شد. در واقع، ظهار، طلاق جاهلى بود كه زن به صورت دائمى و هميشه بر شوهر حرام مى‌شد. با آمدن اسلام اين سنّت لغو شد. در اين مدخل از واژه‌هاى‌ «يظهرون» و «تظهرون» استفاده شده است.

اهمّ عناوين: احكام ظهار و كفّاره ظهار.

آثار ظهار

١. ظهار موجب حرمت هميشگى زن بر شوهر در جاهليّت:

قَدْ سَمِعَ اللَّهُ قَوْلَ الَّتِي تُجادِلُكَ فِي زَوْجِها وَ تَشْتَكِي إِلَى اللَّهِ وَ اللَّهُ يَسْمَعُ تَحاوُرَكُما إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ بَصِيرٌ الَّذِينَ يُظاهِرُونَ مِنْكُمْ مِنْ نِسائِهِمْ ما هُنَّ أُمَّهاتِهِمْ إِنْ أُمَّهاتُهُمْ إِلَّا اللَّائِي وَلَدْنَهُمْ وَ إِنَّهُمْ لَيَقُولُونَ مُنْكَراً مِنَ الْقَوْلِ وَ زُوراً وَ إِنَّ اللَّهَ لَعَفُوٌّ غَفُورٌ.

مجادله (٥٨) ١ و ٢

٢. محسوب نشدن همسران ظهار شده، در جايگاه مادر انسان، از سوى خداوند:

... وَ ما جَعَلَ أَزْواجَكُمُ اللَّائِي تُظاهِرُونَ مِنْهُنَّ أُمَّهاتِكُمْ‌ ....

احزاب (٣٣) ٤

الَّذِينَ يُظاهِرُونَ مِنْكُمْ مِنْ نِسائِهِمْ ما هُنَّ أُمَّهاتِهِمْ‌ ....

مجادله (٥٨) ٢

٣. ظهار، سخنى در محدوده دهان و بى‌تأثير:

... وَ ما جَعَلَ أَزْواجَكُمُ اللَّائِي تُظاهِرُونَ مِنْهُنَّ أُمَّهاتِكُمْ‌ ... ذلِكُمْ قَوْلُكُمْ بِأَفْواهِكُمْ‌ ....

احزاب (٣٣) ٤

آمرزش ظهاركنندگان‌

٤. عفو و آمرزش خداوند به ظهاركنندگان، قبل از تشريع حرمت:

مجادله (٥٨) ٢

٥. عفو و آمرزش ظهاركنندگان از سوى خداوند، در صورت پرداخت كفّاره:

الَّذِينَ يُظاهِرُونَ مِنْكُمْ مِنْ نِسائِهِمْ ما هُنَّ أُمَّهاتِهِمْ إِنْ أُمَّهاتُهُمْ إِلَّا اللَّائِي وَلَدْنَهُمْ وَ إِنَّهُمْ لَيَقُولُونَ مُنْكَراً مِنَ الْقَوْلِ وَ زُوراً وَ إِنَّ اللَّهَ لَعَفُوٌّ غَفُورٌ وَ الَّذِينَ يُظاهِرُونَ مِنْ نِسائِهِمْ ثُمَّ يَعُودُونَ لِما قالُوا فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَتَمَاسَّا ذلِكُمْ تُوعَظُونَ بِهِ وَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ. [١]

مجادله (٥٨) ٢ و ٣

آميزش با ظهار شده‌

٦. آميزش با زن ظهار شده، منوط به پرداخت كفّاره:

وَ الَّذِينَ يُظاهِرُونَ مِنْ نِسائِهِمْ ثُمَّ يَعُودُونَ‌

[١] . هر چند آيه دلالت مى‌كند كه ظهار از گناهان بخشودنى است، ولى ذكر كفّاره در آيه بعد و دنباله آوردن «تلك حدود اللّه و للكافرين عذاب أليم» دلالت مى‌كند كه آمرزش، مشروط به كفّاره است. (الميزان، ج ١٩، ص ١٧٨)