أَوْ كَصَيِّبٍ مِنَ السَّماءِ فِيهِ ظُلُماتٌ وَ رَعْدٌ وَ بَرْقٌ يَجْعَلُونَ أَصابِعَهُمْ فِي آذانِهِمْ مِنَ الصَّواعِقِ حَذَرَ الْمَوْتِ وَ اللَّهُ مُحِيطٌ بِالْكافِرِينَ. [٣]

بقره (٢) ١٩

تشبيه به ظلمت‌

٤. اعمال كافران، مانند تاريكيهاى پى در پى درياى ژرفناك و توفانى:

وَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَعْمالُهُمْ‌ ... أَوْ كَظُلُماتٍ فِي بَحْرٍ لُجِّيٍّ يَغْشاهُ مَوْجٌ مِنْ فَوْقِهِ مَوْجٌ مِنْ فَوْقِهِ سَحابٌ ظُلُماتٌ بَعْضُها فَوْقَ بَعْضٍ‌ ....

نور (٢٤) ٣٩ و ٤٠

٥. چهره مردمان زشت‌كردار، مانند سياهى شب تاريك:

وَ الَّذِينَ كَسَبُوا السَّيِّئاتِ‌ ... كَأَنَّما أُغْشِيَتْ وُجُوهُهُمْ قِطَعاً مِنَ اللَّيْلِ مُظْلِماً ....

يونس (١٠) ٢٧

٦. تشبيه حال منافق به شخص گرفتار، در تاريكى:

مَثَلُهُمْ كَمَثَلِ الَّذِي اسْتَوْقَدَ ناراً فَلَمَّا أَضاءَتْ ما حَوْلَهُ ذَهَبَ اللَّهُ بِنُورِهِمْ وَ تَرَكَهُمْ فِي ظُلُماتٍ لا يُبْصِرُونَ‌ أَوْ كَصَيِّبٍ مِنَ السَّماءِ فِيهِ ظُلُماتٌ وَ رَعْدٌ وَ بَرْقٌ يَجْعَلُونَ أَصابِعَهُمْ فِي آذانِهِمْ مِنَ الصَّواعِقِ حَذَرَ الْمَوْتِ وَ اللَّهُ مُحِيطٌ بِالْكافِرِينَ. [٤]

بقره (٢) ١٧ و ١٩

[١] . تفسير نمونه، ج ٥، ص ٢٧٨-/ ٢٧٩ و ص ١٤٦

[٢] . با توجّه به سياق آيات قبل، اين آيه در مورد منافقان نازل شده است كه باران نازل شده از آسمان را به قرآن و تاريكيهاى شب بارانى را به ابتلائات موجود در قرآن تشبيه كرده است. (مجمع‌البيان، ج ١-/ ٢، ص ١٤٩-/ ١٥٠)

[٣] . جمله «او كصيّب ...» مثالى است براى منافق كه دراظهار ايمان، همانند فرد گرفتار شده در باران توأم با ظلمت و تاريكى است، در حالى كه بينايى و شناخت راه از او سلب شده است و چون بين قلب و زبانش هماهنگى نيست، سرگردان است و راه برايش روشن نيست. (الميزان، ج ١، ص ٥٦)

[٤] . اين آيه و آيات قبل [از آيه ٨] مربوط به وصف منافقان است. اين آيه حال منافق را بيان مى‌كند، زيرا او ايمان را دوست ندارد، ليكن مجبور است كه آن را اظهار كند. (همان)