وَ اذْكُرُوا إِذْ أَنْتُمْ قَلِيلٌ مُسْتَضْعَفُونَ فِي الْأَرْضِ تَخافُونَ أَنْ يَتَخَطَّفَكُمُ النَّاسُ فَآواكُمْ وَ أَيَّدَكُمْ بِنَصْرِهِ وَ رَزَقَكُمْ مِنَ الطَّيِّباتِ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ.

انفال (٨) ٢٦

فَكُلُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ حَلالًا طَيِّباً وَ اشْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ إِيَّاهُ تَعْبُدُونَ.

نحل (١٦) ١١٤

لَقَدْ كانَ لِسَبَإٍ فِي مَسْكَنِهِمْ آيَةٌ جَنَّتانِ عَنْ يَمِينٍ وَ شِمالٍ كُلُوا مِنْ رِزْقِ رَبِّكُمْ وَ اشْكُرُوا لَهُ بَلْدَةٌ طَيِّبَةٌ وَ رَبٌّ غَفُورٌ.

سبأ (٣٤) ١٥

طينت‌

--) فطرت‌

طيور

--) پرنده‌

ظاهر/ اسماوصفات‌

اين اسم و صفت الهى از باب «ظهر، يظهر» به معناى قادر بر آفريده‌هايش‌ [١] و داراى يك معنا است كه بر قوّت و بروز و آشكار شدن دلالت مى‌كند. و تنها يك بار در قرآن ذكر شده است: [٢]

هُوَ الْأَوَّلُ وَ الْآخِرُ وَ الظَّاهِرُ وَ الْباطِنُ‌ ....

حديد (٥٧) ٣

طبرسى در مجمع‌البيان گويد: خداوند، ظاهر است، يعنى غالب و چيره بر هر چيزى است و خداوند برتر از اشيا است و همه چيز مادون او است. [٣]

ظرف‌

ظرف، به معناى جاى چيزى و آنچه در آن چيزى نهند، است. [٤] در اين مدخل از واژه‌هاى‌ «اباريق»، «اكواب»، «جفان»، «سقاية»، «صحاف»، «صواع»، «كأس» و «قدور» استفاده شده است.

انواع ظرف‌

١. وجود ظرفهاى گوناگون، در بهشت:

فِي جَنَّاتِ النَّعِيمِ‌ يُطافُ عَلَيْهِمْ بِكَأْسٍ مِنْ مَعِينٍ.

صافّات (٣٧) ٤٣ و ٤٥

ادْخُلُوا الْجَنَّةَ ... يُطافُ عَلَيْهِمْ بِصِحافٍ مِنْ ذَهَبٍ وَ أَكْوابٍ‌ ... [٥]

زخرف (٤٣) ٧٠ و ٧١

إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي جَنَّاتٍ وَ نَعِيمٍ‌ يَتَنازَعُونَ فِيها كَأْساً ....

طور (٥٢) ١٧ و ٢٣

فِي جَنَّاتِ النَّعِيمِ‌ بِأَكْوابٍ وَ أَبارِيقَ وَ كَأْسٍ مِنْ مَعِينٍ.

واقعه (٥٦) ١٢ و ١٨

إِنَّ الْأَبْرارَ يَشْرَبُونَ مِنْ كَأْسٍ كانَ مِزاجُها كافُوراً.

انسان (٧٦) ٥

[١] . شرح اسماء اللّه الحسنى‌، نيشابورى، ص ٣٤٩

[٢] . اسما و صفات الهى فقط در قرآن، ج ١، ص ٨٠٣-/ ٨٠٤

[٣] . مجمع‌البيان، ج ٩-/ ١٠، ص ٣٤٧

[٤] . لغت‌نامه، ج ٩، ص ١٣٧٨١، «ظرف»

[٥] . «صحاف» جمع «صحفه» جام غذاخورى است. (مجمع‌البيان، ج ٩-/ ١٠، ص ٨٤) و «كوب» جمع آن «اكواب» و به معناى ظرفهاى بدون دستگيره است. (مفردات، ص ٧٢٨، «كوب»)