وَ ما كُنْتَ بِجانِبِ الْغَرْبِيِّ إِذْ قَضَيْنا إِلى‌ مُوسَى الْأَمْرَ وَ ما كُنْتَ مِنَ الشَّاهِدِينَ‌ وَ ما كُنْتَ بِجانِبِ الطُّورِ إِذْ نادَيْنا وَ لكِنْ رَحْمَةً مِنْ رَبِّكَ لِتُنْذِرَ قَوْماً ما أَتاهُمْ مِنْ نَذِيرٍ مِنْ قَبْلِكَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ.

قصص (٢٨) ٤٤ و ٤٦

طوفان‌

طوفان در لغت آبى است كه همه جا را فراگيرد و يا باران بسيارى است كه از كثرتش غرق شوند، [١] به‌ سيلابها و امواج گردنده و كوبنده نيز گفته مى‌شود كه خانه‌ها را ويران و درختان را ريشه‌كن مى‌كند. [٢] گفتنى‌ است امروزه در زبان فارسى بيشتر به بادهاى شديد و كوبنده اطلاق مى‌گردد. در اين مدخل معناى اوّل مورد نظر است و معناى فارسى آن در مدخل‌ «باد» آورده شده است.

دعا هنگام طوفان‌

١. نيايش خالصانه انسان به درگاه الهى، هنگام طوفانى شدن دريا:

... وَ جاءَهُمُ الْمَوْجُ مِنْ كُلِّ مَكانٍ وَ ظَنُّوا أَنَّهُمْ أُحِيطَ بِهِمْ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ‌ ....

يونس (١٠) ٢٢

فَإِذا رَكِبُوا فِي الْفُلْكِ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ‌ ... [٣]

عنكبوت (٢٩) ٦٥

وَ إِذا غَشِيَهُمْ مَوْجٌ كَالظُّلَلِ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ‌ ....

لقمان (٣١) ٣٢

٢. اجابت دعاى موسى عليه السلام براى رفع طوفان:

فَأَرْسَلْنا عَلَيْهِمُ الطُّوفانَ وَ الْجَرادَ وَ الْقُمَّلَ وَ الضَّفادِعَ وَ الدَّمَ آياتٍ مُفَصَّلاتٍ فَاسْتَكْبَرُوا وَ كانُوا قَوْماً مُجْرِمِينَ‌ وَ لَمَّا وَقَعَ عَلَيْهِمُ الرِّجْزُ قالُوا يا مُوسَى ادْعُ لَنا رَبَّكَ بِما عَهِدَ عِنْدَكَ لَئِنْ كَشَفْتَ عَنَّا الرِّجْزَ لَنُؤْمِنَنَّ لَكَ وَ لَنُرْسِلَنَّ مَعَكَ بَنِي إِسْرائِيلَ‌ فَلَمَّا كَشَفْنا عَنْهُمُ الرِّجْزَ إِلى‌ أَجَلٍ هُمْ بالِغُوهُ إِذا هُمْ يَنْكُثُونَ.

اعراف (٧) ١٣٣- ١٣٥

طوفان از آيات خدا

٣. عذاب نازل شده بر فرعونيان، به صورت طوفان، از آيات الهى:

وَ لَقَدْ أَخَذْنا آلَ فِرْعَوْنَ‌ ... فَأَرْسَلْنا عَلَيْهِمُ الطُّوفانَ‌ ... آياتٍ مُفَصَّلاتٍ‌ ....

اعراف (٧) ١٣٠ و ١٣٣

وَ إِذا غَشِيَهُمْ مَوْجٌ كَالظُّلَلِ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ فَلَمَّا نَجَّاهُمْ إِلَى الْبَرِّ فَمِنْهُمْ مُقْتَصِدٌ وَ ما يَجْحَدُ بِآياتِنا إِلَّا كُلُّ خَتَّارٍ كَفُورٍ.

لقمان (٣١) ٣٢

٤. طوفان دريا و دعاى خالصانه انسان، به هنگام آن، از آيات الهى:

وَ إِذا غَشِيَهُمْ مَوْجٌ كَالظُّلَلِ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ فَلَمَّا نَجَّاهُمْ إِلَى الْبَرِّ فَمِنْهُمْ مُقْتَصِدٌ

[١] . لسان‌العرب، ج ٨، ص ٢٢٤، «طوف»

[٢] . مجمع‌البيان، ج ١-/ ٢، ص ٧١٩-/ ٧٢٠

[٣] . آيه شريفه در مقام بيان خلاصه و اجمال احوال انسان هنگام برخورد با طوفان است و تقدير در آيه چنين است: هنگامى كه سوار كشتى در دريا شدند و بادها وزيدن گرفت و امواج متلاطم شد و از هلاك شدن ترسيدند دعاى خالصانه كردند. (همان، ج ٧-/ ٨، ص ٤٥٨)