ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٧٢ - مطلب چهارم

ركن يكم
ركن يكم عبارتست از اعتقاد به وجود خداوند يكتا و نظاره و سلطهء او بر جهان هستى و دادگرى مطلق او كه هيچ هوى و هوسى راه به آن ندارد ، اوست جامع همهء صفات كماليه كه جهان را بر مبناى حكمت برين آفريده و انسان را به وسيلهء دو نوع راهنماى اصيل ( عقول سليم به عنوان حجت درونى و انبياء و اوصياء به عنوان حجت برونى ) در مجراى حركت تكاملى تا ورود به پيشگاه لقاء اللَّه قرار داده است و اعتقاد بر ابديت كه بدون آن ، حيات و كل جهان هستى ، معمايى لا ينحل باقى خواهد ماند . همهء اين اعتقادات وابسته به عقل سليم و دريافت فطرى و وجدانى است .
ركن دوم
ركن دوم عبارتست از قوانين و برنامهء عملى حركت در زندگى قابل توجيه به سوى هدف اعلاى حيات كه احكام و تكاليف و حقوق ناميده مى شود .
مبناى ركن دوم بر دو امر استوار است :
الف - قضاياى اخلاقى
الف - قضاياى اخلاقى ( احكامى كه براى تحصيل شايستگىهاى مقرر است ب - تكاليف و حقوق
ب - تكاليف و حقوق تكاليف شامل احكام عبادى و وظايف انسان در عرصهء زندگى اجتماعى و سياسى مى باشد . حق عبارتست از اختصاص امتيازى قابل استفاده براى انسان . احكام هم به نوبت خود تقسيم به احكام اوليه و ثانويه مى گردد . احكام اوليه مربوط به نيازهاى ثابت است و احكام ثانويه ناشى از مصالح و مفاسد عارض بر زندگى است .
ركن سوم
ركن سوم موضوعاتى است كه شامل همهء واقعيات و پديده‌هاى برپا دارندهء زندگى است ، اسلام در همهء موضوعات بجز در چند مورد محدود ، اختيار را به خود انسانها داده است كه با حواس و تعقل و قدرت عضلانى و اميال و خواسته‌هاى مشروع خود ، آنها را تأمين نمايند . سياست از ديدگاه اسلام - عبارت است از مديريت حيات انسانها چه در حالت فردى و چه در حالت اجتماعى براى وصول به عاليترين هدفهاى مادى و معنوى .