ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٧٥ - مسئلهء سوم

كشور همواره بايد با تمرينها و آموزشهاى سخت و پرزحمت به پيروزى با دلاورى و وطنخواهى در برابر دشمنان هر چند كه شمارهء آنها زياد باشد ، مقاومت نمايند . با اين حال نبايد يگانه هدف كشور از شجاعت و وطنخواهى و آمادگىهاى گوناگون نيرويى ، جنگ بوده باشد همچنان كه اقوام و ملل مشهور در تاريخ انجام مى دادند ، بلكه بايد همهء نيروها و وسائل و جنگ را براى صلح تنظيم نمايد ، نه اين كه صلح را مقدمه اى براى جنگ قرار بدهد . بلكه بر عكس ، جنگ بايد مقدمهء صلح باشد .
< شعر > جنگها بين كان اصول صلحهاست چون نبى كه جنگ او بهر خداست طرفه آن جنگى كه اصل صلحهاست شاد آن ، كاين جنگ او بهر خداست < / شعر > مولوى ديباچهء دفتر ششم از دشمنىها و خصومتهاى خارجى همان مقدار مى توان پرهيز كرد كه تقريبا از انقلابها و نهضتهاى داخلى . و چون دولت صالح و حكيمانه تصميم گرفته است كه به ظلم به ديگران مرتكب نشود ، لذا نيمى از هدف مسلَّح شدن ساير دولتها را دارد كه غالبا هم براى دفاع مسلح مى شوند و هم براى حمله به ديگران ، بلكه اين دولت صالح در هنگام حملهء دشمنان ظالم قصدى جز دفاع از خويشتن با همهء عدالت در بكار بردن قوه ندارد با دارا بودن به فضائل و ارزشهاى انسانى . [١] بارتلمى سانت هيلر پس از بيان نسبتا مشروح عناصر اصلى فلسفهء سياسى افلاطون ، چنين نظر مى دهد : « اين است قسمتهاى عمدهء سياست افلاطونى . آيا اين فلسفه پر از حق و عظمت و فائدهء فراوان نيست آيا در اين سياست صالح و حكيمانه چيزى كهنه وجود دارد آيا اين سياست ، يك امر خيالى است آيا مى توان گفت : اين سياست را نمى توان به جز كشور يونان كه در آنجا زاييده شده است ، تطبيق نمود . . . و همين حقايق با عظمت است كه تفكرات سياسى افلاطون را

[١] . كتاب سياست ارسطو ، مقدمه به قلم بارتلمى سانت هيلر ، ت . از احمد لطفى سيد ، از ص ٢٠ تا ص ٢٢ .