ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٩ - ٩ - خلقت آسمانها و زمين از حالت تراكم تا انبساط

جهان ما در تاريخ تحوّل خود ، از يك حالت بسيار متراكم ( رتقا كه در آيهء شريفه آمده است ) بسيار داغ و كاملا متجانس راه افتاده است كه وى آنرا اتم ابتدائى نام نهاد ( فيزيكدانان امروز اصطلاح هستهء ابتدائى را ترجيح مى دهند ) در نتيجهء انبساط تدريجى ، جرمهاى جهان رفته رفته سبك ، سرد و متمايز شده‌اند و ساختمان بسيار پيچيده و درهم جهانى را كه امروز مى شناسيم به وجود آوردند . » [١] ٢ - حدوث آسمانها و زمين و قديمى نبودن آنها ، هر متفكَّرى كه نظر به قديمى بودن آسمانها و زمين داده است ، هيچ دليلى قانع كننده براى نظر خود ارائه نداده است ، خواه مدّعى قدم با ديد فلسفى به اين كيهان بزرگ بنگرد و خواه با ديد علمى . آنچه كه تا امروز بعنوان دليل نظريّهء مزبور ديده شده است ، يك مسئلهء بسيار شگفتانگيز و ويران كنندهء مبانى يقينى علمى است و آن مسئله عبارت است از اين كه « من نمى بينم پس نيست » بقدرى اين مسئله جنبهء مبارزه با واقعيّت را دارد و تباه كنندگى آن ، همهء حقائق علمى را ، بقدرى روشن و بديهى است كه احتياجى به شرح و تفصيل نمى گذارد .
٣ - آسمان داراى طبقات متعدّد است كه عدد ٧ براى آنها در قرآن بكار برده شده است . در بارهء اين رقم دو نظر گفته شده است : نظر يكم - اين كه آسمان واقعا داراى هفت طبقه يكى بالاى ديگرى است ، و همهء ستارگان در طبقهء اوّل آسمان است . لذا هيچ روش علمى نمى تواند منكر شش طبقهء ديگر براى آسمان بوده باشد ، زيرا تمامى معلومات بشرى پيرامون كهكشانها و كازارهائى است كه بفرمودهء خدا در قرآن در آسمان اوّل قرار گرفته‌اند . نظر دوم - اين است كه مقصود از هفت طبقه اشاره به عدد كثير است كه در ادبيّات عربى و ديگر زبانها جريان دارد .

[١] . ماه و زمين و آسمان تأليف ژرژ گاموف ترجمهء آقاى رضا اقصى ص ٥٩٤ تا ٥٩٦ .