ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٤٩ - ١ - پاىبندى شديد به خصلتهاى نيكو

را توجيه قابل قبول بنمايد محروم مى باشد .
آن فرهنگ و تمدّنى كه نتواند هويّت مزبور را در انسان تحقّق ببخشد و يا نتواند دارندهء چنان هويّتى را پيش ببرد ، اعتبارى از ديدگاه اسلام ندارد ، زيرا هويّتى ندارد كه بتواند در خدمت هويّت آدمى قرار بگيرد .
پس از دقّت در اين مقدّمه وارد مى شويم به ديدگاههاى امير المؤمنين عليه السّلام در نهج البلاغه در بارهء عوامل بروز و اعتلاء و سقوط جوامع و فرهنگها و تمدّنهاى آنها :
١ - پاىبندى شديد به خصلتهاى نيكو - هر اجتماعى از انسانها كه تقيّدى به خصلتهاى نيكو نداشته باشد ، طعم انسانيّت را نخواهد چشيد ، اگر چه از همهء سطوح و ابعاد عالم طبيعت آگاهى داشته و در حدّ اعلا از آنها برخوردار بوده باشد ، چنانكه در تعدادى از جوامع دوران ما مشاهده مى شود در حقيقت لزوم خصلتهاى نيكو براى يك جامعهء متمدّن ، لزوم آب براى مادّهء رويندهء نيازمند به آب است ، بهمين جهت در همين نهج البلاغه در ده‌ها مورد مى بينيم كه امير المؤمنين عليه السّلام اصرار به داشتن و تقويت خصلتهاى نيكو فرموده است . قرآن مجيد يك قسمت از آيات خود را به بيان ضرورت همين خصلتهاى نيكو قرار داده است . در يك جملهء مختصر تقيّد به خصلتهاى نيكو كه انسان را متخلَّق به اخلاق عالى مى نمايد ، هدف اعلاى بعثت پيامبر اكرم صلَّى اللَّه عليه و آله معرّفى شده است . پيامبر اكرم صلَّى اللَّه عليه و آله فرموده است : بعثت لأتمّم مكارم الأخلاق ( من براى تتميم مكارم اخلاق مبعوث شده‌ام . ) بنظر مى رسد آغاز سقوط ارزشهاى انسانى و وارد كردن انسانها به تاريخ طبيعى حيوانى از موقعى است كه اخلاق را از قاموس زندگى