ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٨٤ - شايسته ترين موجود براى آرزو كردن و اميد بستن

پست و ناچيز هستند . و انسانهائى كه داراى آرزوها و اميدهاى عالى و با عظمتند ، شخصيّتى بزرگ و باعظمت دارند . و متأسّفانه اكثريّت بسيار چشمگير مردم جوامع در همهء دورانها ، از آرزوها و اميدهاى عالى برخوردار نبوده‌اند .
كسانى كه اوراق ادبيّات شرق و غرب را مورد مطالعه قرار داده‌اند ، مى دانند كه انعكاس آرزوها و اميدهاى مردم جوامع چقدر محقّر و ناچيز بوده است اشخاصى بسيار فراوان آرزوئى جز اين ندارند كه نيروى جنسى آنان قوىّ و پايدار باشد اشخاصى ديگر در اين دنيا آرزوئى جز افزودن بر مالكيّتهاى خود ندارند . مردم بسيار فراوان وجود دارند كه مى خواهند بهر علَّتى هم كه ممكن است در نزد خويشاوندانشان احترامى داشته باشند . اميد اكثريّت مردم همين آرزوهائى است كه نمونهء آنرا متذكَّر شديم . مسلَّم است كه شخصيّت اين اشخاص هر اندازه هم كه گسترده تر و مقاومتر در برابر رويدادها بوده باشد محقّر و ضعيف است زيرا كه آمال و آرزوها و اميدهايشان از متعلَّقات « خور و خواب و خشم و شهوت » تجاوز نمى كند . و بايد گفت : بيش از آن مقدار كه طرز تفكَّر ، دلالت بر چگونگى شخصيّت انسان مى نمايد :
< شعر > اى برادر تو همان انديشه اى ما بقى خود استخوان و ريشه اى گر بود انديشه اى گُل ، گلشنى ور بود خارى تو هيمهء گلخنى < / شعر > مولوى آرزوها و اميدها مى توانند بيان كنندهء چگونگى شخصيّت آدمى بوده باشند ، زيرا طرز تفكَّر مادامى كه بازگو كنندهء اهداف و خواسته‌هاى آدمى نباشد نمى تواند بازگو كنندهء چگونگى شخصيّت بوده باشد . در صورتى كه آرزوها و اميدها تقريبا بطور مستقيم مى تواند اثبات كنندهء « من كيستم » بوده باشند . حال مى پردازيم به تفسير جملهء أمير المؤمنين عليه السّلام كه مى فرمايد : « بار خدايا اگر آرزو شوى بهترين موجودى ( كمالبخش ) براى آرزو شدن و اگر اميد بر تو بسته شود ، بهترين موجودى براى اميد بستن » زيرا هيچ آرزوئى و اميدى