ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٧٦ - ١٤ - التزام به انس و محبّت

ناآگاه و مجبور براى گرداندن يك ماشين غير مسئول و ناآگاه و مجبور بوده باشند چه انتظارى مى توان داشت انتظار تمدّن انسانى از اين مهره‌هاى غير مسئول و ناآگاه و مجبور درست مانند انتظار مراعات اصول انسانى و ارزشهاى انسانيّت از كوه آتشفشانى است كه جز مهار كردن آن با قدرت هيچ چاره اى ديگر ندارد .
١٤ - التزام به انس و محبّت - و رحمت و لطف و تشكَّل و هماهنگى و پرهيز از پراكندگى و از هر امرى كه موجب شكست و سستى قوا بوده باشد . اگر اين عامل يا عنصر تمدّن را بنياد اساسى تمدّن تلقّى كنيم ، كارى كاملا منطقى انجام داده‌ايم ، زيرا اگر انس و الفت و تشكَّل بر مبناى اصيل انسانى نباشد قطعا بر مبناى سوداگرى خواهد بود ، يعنى آدمى با كسى انس و الفت خواهد گرفت و به كسى محبّت خواهد ورزيد كه در مقابل ، نفعى به او برسد يا ضررى از او دفع شود ، و حدّ اعلايش اين كه انس و الفت و محبّت از آن شخص دريافت كند و تشكَّل با ديگرى فقط با اين انگيزه صورت خواهد گرفت كه نفعى بياورد و يا ضررى را دفع نمايد اين يكى از همان عوامل پنجاه و دو گانهء نكبت و سقوط است كه در گذشته متذكَّر شده‌ايم و حاصل اين عامل اينست : « پيوستن انسانها بيكديگر با عامل نياز و گسيختن از يكديگر با عامل سودجوئى » .
اين عامل در منابع اوّليّهء اسلام شديداً مورد دستور قرار گرفته و محبّت فوق سوداگرى را از علائم ايمان معرّفى نموده است . آيا تاكنون در فرمان مالك اشتر اين عبارت را كه ذيلًا نقل مى كنيم ، ديده‌ايد و اگر نديده‌ايد و لو يك بار تحمّل زحمت فرموده بان عبارت مراجعه كنيد كه مى فرمايد : و أشعر قلبك الرّحمة للرّعيّة و المحبّة لهم و اللَّطف بهم ، و لا تكوننّ عليهم سبعا ضاريا تغتنم أكلهم ، فإنّهم صنفان : إمّا أخ لك في الدّين أو نظير لك في الخلق . . .